Złoty polski (zł)
  • Złoty polski (zł)
  • Euro (€)
Przepisy

SAHTI – fińskie piwo jałowcowe. Historia, przepis i nasz eksperyment w iGulu

Wiking z kuflem piwa SAHTI na tle fińskiego jeziora i drakkara. Jałowiec i chmiel symbolizują tradycyjne fińskie piwo jałowcowe przygotowane w iGulu.

Czy można przygotować tradycyjne fińskie piwo jałowcowe SAHTI w nowoczesnym fermentorze iGulu? I czy da się zachować charakter historycznego piwa, wykorzystując gotową brzeczkę słodową, drożdże Kveik Voss i aż 60 g jałowca?

Postanowiliśmy to sprawdzić!

SAHTI to jeden z najbardziej niezwykłych stylów piwa w Europie. Mocne, treściwe, zazwyczaj słodkawe, niemal pozbawione nagazowania, z charakterystycznymi nutami słodu, owoców i jałowca. Jego historia sięga wielu stuleci, a tradycyjne metody przygotowania różnią się od tych, które znamy ze współczesnego piwowarstwa.

W Polsce ten fiński styl rozsławił między innymi Browar PINTA, który w grudniu 2012 roku zaprezentował piwo „Koniec Świata”. Jego premiera nawiązywała do przepowiedni o rzekomym końcu świata związanej z kalendarzem Majów. Sam sposób serwowania był równie niezwykły jak piwo – w wybranych lokalach nalewano je chochlą z wiadra!

My postanowiliśmy pójść własną drogą.

Przygotowaliśmy cztery litry mocnej bazy słodowej o OG 1.080, wykorzystaliśmy drożdże Kveik Voss, przeprowadziliśmy fermentację w temperaturze 32°C, a następnie rozpoczęliśmy eksperyment z intensywnym wywarem z jałowca.

Rezultat fermentacji zaskoczył nas wyraźną wytrawnością. Dlatego drugim, równie ważnym wyzwaniem stało się przywrócenie piwu słodyczy, pełni i charakterystycznej dla SAHTI treściwej tekstury.

W tym artykule przedstawiamy historię SAHTI, szczegółowy przepis na cztery litry piwa jałowcowego, składniki, parametry fermentacji, przygotowanie wywaru z 60 g jałowca oraz sposób budowania końcowego profilu smakowego.

To nie jest wierna rekonstrukcja historycznej receptury. To nasza współczesna interpretacja fińskiego SAHTI, przygotowana w iGulu.


Co to jest SAHTI? Tradycyjne fińskie piwo jałowcowe

Kiedy myślimy o tradycyjnym piwie, najczęściej przychodzą nam do głowy czeskie lagery, niemieckie piwa pszeniczne albo belgijskie ale.

Tymczasem w Finlandii od setek lat przygotowuje się piwo, które wymyka się większości współczesnych wyobrażeń o tym trunku.

Nazywa się SAHTI.

To mocne, pełne, zazwyczaj słodkawe piwo o niewielkim nagazowaniu, często mętne, w którym zamiast wyraźnej chmielowej goryczki odnajdziemy bogaty charakter słodowy, aromaty fermentacyjne i nuty jałowca.

W tradycyjnym SAHTI szczególnie ważne są:

  • duży udział słodu i wysoki ekstrakt początkowy;
  • pełna, treściwa tekstura;
  • charakterystyczne aromaty drożdżowe, często bananowe i przyprawowe;
  • jałowiec wykorzystywany w procesie przygotowania;
  • bardzo niskie nagazowanie;
  • świeżość i stosunkowo krótki okres przechowywania.

SAHTI jest więc czymś więcej niż piwem z dodatkiem jałowca. To część fińskiej historii, kultury i tradycji domowego przygotowywania napojów fermentowanych.


Historia SAHTI – fińska tradycja, która przetrwała stulecia

Historia SAHTI sięga wielu stuleci. Najstarsze pisemne świadectwa tej tradycji pochodzą z XVIII wieku, ale sam sposób przygotowania piwa jest prawdopodobnie znacznie starszy.

Przez pokolenia SAHTI przygotowywano w fińskich gospodarstwach, często z okazji wesel, rodzinnych uroczystości i lokalnych świąt.

Receptury przekazywano z pokolenia na pokolenie. Każda rodzina mogła mieć własny sposób przygotowania zacieru, wykorzystania jałowca czy prowadzenia fermentacji.

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech tradycyjnego SAHTI było to, że brzeczki nie zawsze gotowano tak, jak robi się to w przypadku większości współczesnych piw.

Słód poddawano zacieraniu, a następnie oddzielano płyn od ziarna za pomocą specjalnego drewnianego koryta filtracyjnego nazywanego kuurna.

Koryto często wykładano gałązkami jałowca. Pomagały one w filtracji, a jednocześnie nadawały piwu charakterystyczne nuty drzewne, iglaste i żywiczne.

Do fermentacji wykorzystywano również drożdże piekarskie, które odpowiadały za część charakterystycznego profilu aromatycznego SAHTI.

Warto podkreślić, że tradycyjne SAHTI ma również europejskie uznanie jako produkt o szczególnym, historycznym charakterze.


Jak smakuje SAHTI? Aromat, pełnia i charakter piwa jałowcowego

SAHTI to piwo mocne, pełne i wyraźnie słodowe.

Jego konsystencja może być wręcz gęsta, a nagazowanie znacznie niższe niż w większości współczesnych piw.

Nie oczekujmy tutaj wytrawności klasycznego lagera ani intensywnej goryczki IPA.

W tradycyjnym SAHTI pierwsze skrzypce grają słód i fermentacja.

Możemy odnaleźć nuty świeżego zboża, chleba, karmelu, banana, goździków oraz charakterystyczne akcenty jałowca – od delikatnie drzewnych po intensywnie żywiczne i leśne.

Jałowiec nie zawsze musi dominować. W dobrze zbalansowanym SAHTI powinien współgrać z pozostałymi składnikami, dodając głębi i przełamując słodycz.

Parametry tradycyjnego SAHTI według BJCP

ParametrTradycyjne SAHTI
Ekstrakt początkowy OG1.076–1.120
Ekstrakt końcowy FG1.016–1.038
Alkohol7–11% ABV
Goryczka0–15 IBU
BarwaOd złocistej do ciemnobrązowej
NagazowanieBardzo niskie lub niskie

W naszym eksperymencie celowaliśmy w mocne piwo o wyraźnej pełni, ale nie zamierzaliśmy za wszelką cenę trzymać się każdego parametru historycznego stylu.

Najważniejszy był dla nas smak.


PINTA SAHTI – „Koniec Świata”, czyli niezwykła historia fińskiego piwa w Polsce

W historii polskiego piwowarstwa rzemieślniczego SAHTI zajmuje szczególne miejsce za sprawą Browaru PINTA.

W grudniu 2012 roku, kiedy media na całym świecie żyły przepowiednią o rzekomym końcu świata związanym z kalendarzem Majów, PINTA zaprezentowała piwo o wyjątkowo trafnej nazwie – „Koniec Świata”.

Premiera odbyła się 1 grudnia 2012 roku.

Było to piwo w tradycyjnym fińskim stylu SAHTI, zdecydowanie odbiegające od tego, co polscy konsumenci znali wówczas z półek sklepowych i pubów.

PINTA wykorzystała między innymi słody jęczmienne i żytnie, jałowiec oraz drożdże piekarskie. Piwo było mocne, mętne, treściwe i praktycznie pozbawione typowego nagazowania.

A sposób serwowania?

Tutaj historia robi się naprawdę ciekawa.

Podczas premiery w wybranych lokalach w Polsce PINTA podawała swoje SAHTI chochlą z ocynkowanego wiadra!

Było to świadome nawiązanie do dawnego, gospodarczego charakteru fińskiego piwa.

Sam browar wspomina ten epizod w swojej oficjalnej historii, opisując premierę jako jedno z najbardziej niezwykłych wydarzeń z początków działalności PINTY.

Co więcej, w tym samym czasie przedstawiciele browaru odwiedzili Finlandię, w tym miejscowość Lammi, silnie związaną z tradycją SAHTI.

PINTA Koniec Świata – parametry piwa

ParametrPINTA Koniec Świata
StylSAHTI
Ekstrakt początkowy19,1°Blg, około OG 1.079
Alkohol7,9% ABV
DrożdżePiekarskie
JałowiecOwoce i gałęzie
NagazowanieBardzo niskie
Premiera1 grudnia 2012

W kolejnych latach piwo pojawiało się również pod eksportową nazwą „Happy End”.

To interesujący przykład tego, jak historyczny fiński styl piwa może stać się częścią współczesnej kultury piwowarskiej.

PINTA SAHTI a nasz eksperyment w iGulu

Historia piwa PINTA „Koniec Świata” stała się dla nas dodatkowym punktem odniesienia.

Nie próbowaliśmy jednak kopiować jego receptury.

PINTA postawiła na rozwiązania bliższe tradycyjnej technologii, wykorzystując między innymi drożdże piekarskie i jałowiec w procesie przygotowania.

My zdecydowaliśmy się na nowoczesne podejście: gotową brzeczkę FWK, ekstrakty DME, drożdże Kveik Voss oraz kontrolowaną fermentację w iGulu.

ParametrPINTA Koniec ŚwiataNasze SAHTI w iGulu
Ekstrakt początkowyOkoło OG 1.079OG 1.080
Alkohol7,9% ABVOkoło 7,9% przy SG 1.020; wynik orientacyjny
DrożdżePiekarskieKveik Voss
JałowiecOwoce i gałęzieWywar z 60 g suszonych szyszkojagód
FermentacjaTemperatura pokojowa32°C
CharakterTradycyjna interpretacja SAHTIWspółczesny eksperyment
NagazowanieBardzo niskieDelikatna refermentacja

Co ciekawe, oba piwa wystartowały z bardzo zbliżonego ekstraktu początkowego.

Jednak zastosowanie różnych drożdży i odmiennych metod przygotowania może prowadzić do zupełnie innego profilu smakowego.

W naszym przypadku szczególnie wyraźnie odczuliśmy to po zakończeniu fermentacji, kiedy piwo okazało się znacznie bardziej wytrawne, niż oczekiwaliśmy.


Nasze SAHTI – współczesna interpretacja w iGulu

Projekt podzieliliśmy na dwa etapy.

W pierwszym przygotowaliśmy mocną bazę słodową i poddaliśmy ją fermentacji z wykorzystaniem drożdży Kveik Voss.

W drugim zajęliśmy się budowaniem właściwego profilu smakowego.

To właśnie wtedy do gry wkroczył najważniejszy składnik – jałowiec.

Początkowo planowaliśmy bardzo ostrożne dawkowanie, ale kolejne próby pokazały, że dla uzyskania oczekiwanej intensywności potrzebujemy znacznie mocniejszego wywaru.

Ostatecznie do jego przygotowania wykorzystaliśmy aż 60 g suszonych szyszkojagód jałowca.

Równie ważnym wyzwaniem okazała się wytrawność przefermentowanej bazy.

W rezultacie musieliśmy rozważyć wyraźniejsze dosłodzenie ksylitolem oraz zwiększenie pełni za pomocą maltodekstryny.


SAHTI – przepis na 4 litry piwa jałowcowego

Etap I – składniki do przygotowania bazy słodowej

SkładnikIlość
Gotowa brzeczka FWK Creative Pale Ale, SG 1.0703,0 l
Suchy ekstrakt słodowy DME pszeniczny260 g
Suchy ekstrakt słodowy DME jasny100 g
WodaDo uzyskania 4,0 l
Drożdże Kveik K.1 VossOkoło 3 g
Pożywka dla drożdżyWedług dawkowania producenta

Rzeczywisty ekstrakt początkowy naszej bazy wyniósł OG 1.080.

Początkowo celowaliśmy w OG 1.085, ale po przygotowaniu i wymieszaniu wszystkich składników spławik wskazał 1.080.

Uznałem, że nie ma sensu na siłę podnosić ekstraktu o kilka punktów.

To nadal bardzo solidna baza pod mocne SAHTI.

Etap II – składniki do budowania profilu smakowego

SkładnikIlość lub zastosowanie
Suszone szyszkojagody jałowca pospolitego60 g do przygotowania wywaru
Woda do wywaruWedług potrzeb ekstrakcji
KsylitolDo wyraźnego dosłodzenia, dawka po próbach smakowych
MaltodekstrynaDo odbudowania pełni i tekstury
Cukier do refermentacjiWedług docelowego nagazowania
Ekstrakt aromatyczny HersbruckerOpcjonalnie

Ważna uwaga: 60 g oznacza ilość jałowca wykorzystanego do przygotowania wywaru. Nie oznacza to automatycznie, że cała otrzymana objętość wywaru musi zostać dodana do piwa.

Ostateczną dawkę należy dobrać do smaku.

Wykorzystujemy wyłącznie jałowiec pospolity (Juniperus communis) przeznaczony do zastosowań spożywczych.


Dlaczego wybraliśmy właśnie takie składniki?

Gotowa brzeczka FWK – fundament naszego piwa

Bazą nastawu została gotowa brzeczka FWK Creative Pale Ale.

Jej oryginalny skład słodowy to 90% słodu pilzneńskiego, 5% słodu dekstrynowego i 5% słodu pszenicznego.

W procesie przygotowania wykorzystano również chmiele BRU-1 oraz Citra.

Oryginalna brzeczka miała OG 1.072 i goryczkę 33 IBU. Pozostałe trzy litry, które wykorzystaliśmy do SAHTI, miały zmierzony ekstrakt 1.070.

Nie jest to idealna brzeczka do historycznego SAHTI, ponieważ zawiera już wyraźną ilość chmielu.

Po rozcieńczeniu trzech litrów FWK do czterech litrów szacunkowa goryczka pochodząca z tej bazy mogła wynosić około 25 IBU.

To więcej, niż przewiduje klasyczny styl.

Dlatego zrezygnowaliśmy z automatycznego dodawania kolejnych składników chmielowych.

DME pszeniczne – zbożowość i tekstura

Do bazy dodaliśmy 260 g suchego ekstraktu słodowego pszenicznego.

Pszenica może wnosić delikatną zbożowość, miękkość i większą pełnię odczuwaną w ustach.

Białka obecne w ekstrakcie pszenicznym mogą również wspierać tworzenie i trwałość piany.

Nie oznacza to jednak, że nasze SAHTI będzie miało pianę jak klasyczny Weizen.

Tradycyjne SAHTI jest zazwyczaj słabo nagazowane, a piana często pozostaje bardzo skromna.

DME jasne – dodatkowy ekstrakt i słodowy fundament

Drugim dodatkiem było 100 g jasnego DME.

Jego zadaniem było przede wszystkim podniesienie ekstraktu początkowego i wzmocnienie słodowego charakteru bazy.

Nie chcieliśmy korzystać z ciemnego DME, ponieważ nie zależało nam na wprowadzaniu dodatkowych nut palonych, mocno karmelowych czy czekoladowych.

Słód miał stanowić solidne tło dla jałowca i aromatów fermentacyjnych.


Kveik Voss – norweskie drożdże w fińskim piwie

Historyczne SAHTI często fermentowano przy użyciu drożdży piekarskich.

My zdecydowaliśmy się na Kveik K.1 Voss.

Kveik to tradycyjne norweskie kultury drożdżowe, których niezwykłą cechą jest zdolność do sprawnej fermentacji w wysokich temperaturach.

Voss potrafi wytwarzać przyjemne nuty owocowe, szczególnie kojarzone z pomarańczą i cytrusami.

I właśnie ten profil wydał nam się interesujący.

Wyobrażaliśmy sobie połączenie pełnej, słodowej bazy, leśnego charakteru jałowca i delikatnych pomarańczowych akcentów fermentacji.

Trzeba jednak pamiętać, że Voss nie jest odpowiednikiem tradycyjnych drożdży SAHTI.

Nie oczekiwaliśmy więc identycznego profilu bananowo-goździkowego.

Dodatkowo Kveik potrafią głęboko odfermentować brzeczkę.

I właśnie ta cecha okazała się szczególnie ważna w naszym eksperymencie.


Etap I – przygotowanie i fermentacja bazy SAHTI

Krok 1. Przygotowanie brzeczki

Pracę rozpoczęliśmy od odmierzenia trzech litrów gotowej brzeczki FWK o ekstrakcie 1.070.

Następnie odważyliśmy 260 g DME pszenicznego oraz 100 g DME jasnego.

Część brzeczki przelaliśmy do garnka i delikatnie podgrzaliśmy.

Do ciepłego płynu stopniowo dodawaliśmy ekstrakty, cały czas mieszając, aż do całkowitego rozpuszczenia.

Roztwór z dodatkiem DME krótko zagotowaliśmy, dbając o higienę przygotowania nastawu.

Następnie połączyliśmy wszystko z pozostałą brzeczką i uzupełniliśmy wodą do łącznej objętości czterech litrów.

Po dokładnym wymieszaniu przyszedł czas na pomiary.

Krok 2. Pomiar ekstraktu początkowego OG

Pierwszy pomiar wykazał:

OG = 1.080

To właśnie tę wartość przyjmujemy jako rzeczywisty punkt startowy naszego SAHTI.

Przy OG 1.080 mamy potencjał uzyskania mocnego piwa, którego zawartość alkoholu będzie zależała od końcowego stopnia odfermentowania.

Ekstrakt końcowy FGSzacunkowe ABV
1.0257,2%
1.0207,9%
1.0158,5%
1.0109,2%

To wartości orientacyjne, wyliczone na podstawie różnicy pomiędzy OG i FG.

Krok 3. Kontrola i korekta pH

Początkowy pomiar pH naszej brzeczki wynosił około 5,70.

Zdecydowaliśmy się obniżyć je przed rozpoczęciem fermentacji.

Po korekcie otrzymaliśmy pH 4,75.

To nieco niżej, niż pierwotnie zakładaliśmy, ale zdecydowaliśmy się nie podnosić pH ponownie.

Warto pamiętać, że korekty kwasowości należy wykonywać stopniowo, za każdym razem dokładnie mieszając brzeczkę i kontrolując wynik pomiaru.

Krok 4. Pożywka i przygotowanie drożdży

Przy ekstrakcie początkowym 1.080 szczególnie ważne jest zapewnienie drożdżom dobrych warunków do pracy.

Kveik są wprawdzie znane z dynamicznej fermentacji, ale nie oznacza to, że nie potrzebują odpowiedniego odżywienia.

Do dyspozycji mieliśmy pożywki SpringFerm oraz SupleMax.

Można wykorzystać odpowiednio dobraną pożywkę lub ich połączenie, pod warunkiem przestrzegania dawkowania producentów.

Przed zadaniem drożdży zadbaliśmy również o odpowiednie natlenienie brzeczki.

Kiedy fermentacja już się rozpocznie, unikamy ponownego napowietrzania, ponieważ mogłoby to prowadzić do utlenienia piwa.

Krok 5. Zadanie drożdży Kveik Voss

Do czterolitrowego nastawu przewidzieliśmy około 3 g suchych drożdży Kveik K.1 Voss.

Przed dodaniem drożdży doprowadziliśmy brzeczkę do temperatury około 30°C.

Następnie uruchomiliśmy fermentację w iGulu.

Krok 6. Harmonogram fermentacji w iGulu

W przypadku Kveik Voss zdecydowaliśmy się na temperaturę 32°C.

Fermentację główną prowadziliśmy bez wymuszonego ciśnienia, zapewniając możliwość odprowadzania powstającego CO₂.

Nie chcieliśmy ograniczać powstawania charakterystycznych estrów owocowych.

Pierwotny harmonogram wyglądał następująco:

EtapTemperaturaKontrola
Start fermentacji32°CPoczątek aktywności drożdży
Po 24 godzinach32°COcena przebiegu fermentacji
Po 48 godzinach32°CPomiar SG spławikiem
Po 72 godzinach32°CKolejny pomiar SG
Po 96 godzinach32°CSprawdzenie stabilizacji SG

Nie traktowaliśmy jednak tego harmonogramu jako sztywnego kalendarza.

O zakończeniu fermentacji decyduje stabilny ekstrakt końcowy, a nie liczba godzin.


Fermentacja SAHTI – dlaczego nasze piwo wyszło tak wytrawne?

To jeden z najciekawszych momentów całego eksperymentu.

Tradycyjne SAHTI kojarzy się z mocnym, treściwym piwem o wyraźnej słodowości i pewnej słodyczy resztkowej.

Tymczasem nasza baza na drożdżach Kveik Voss okazała się zdecydowanie bardziej wytrawna, niż oczekiwaliśmy.

Podczas końcowego etapu fermentacji pomiar spławikiem wskazał SG 1.020.

Przy OG 1.080 odpowiada to orientacyjnie około 7,9% ABV.

Nie jest to jednak samo w sobie potwierdzenie ostatecznej zawartości alkoholu – do tego potrzebny jest stabilny pomiar końcowy.

Co ważniejsze, sama degustacja pokazała, że piwo ma wyraźnie wytrawny charakter.

Brakowało nam tej miękkości, słodyczy i pełni, które są tak charakterystyczne dla tradycyjnego SAHTI.

To postawiło przed nami nowe zadanie.

Nie wystarczyło już tylko dodać jałowca.

Musieliśmy również odbudować równowagę pomiędzy słodowością, słodyczą, goryczką i teksturą.


Etap II – jałowiec, słodycz i budowanie profilu smakowego

Po zakończeniu fermentacji otrzymaliśmy mocną bazę słodową z wyraźnym alkoholem, aromatami drożdżowymi i bardzo wytrawnym profilem.

Teraz należało zdecydować, czego jej brakuje.

Nasze najważniejsze zadania obejmowały wzmocnienie aromatu jałowca, przywrócenie odczuwanej słodyczy oraz zwiększenie pełni piwa.

Właśnie dlatego postanowiliśmy sięgnąć po trzy składniki: jałowiec, ksylitol i maltodekstrynę.

Każdy z nich miał pełnić inną funkcję.


Jałowiec do SAHTI – dlaczego ostatecznie wykorzystaliśmy aż 60 g?

Jałowiec jest jednym z najbardziej charakterystycznych składników tradycyjnego fińskiego SAHTI.

W historycznych recepturach wykorzystywano zarówno gałązki, jak i szyszkojagody jałowca.

Gałązki mogą wnosić przede wszystkim nuty drzewne, iglaste i żywiczne.

Szyszkojagody dają bardziej przyprawowy, balsamiczny aromat, czasami kojarzony z ginem.

W naszym projekcie zdecydowaliśmy się na przygotowanie wywaru z suszonych szyszkojagód jałowca pospolitego.

Pierwsza próba – 20 g jałowca w 200 ml wody

Początkowo przygotowaliśmy wywar z 20 g rozgniecionych szyszkojagód jałowca w około 200 ml gorącej wody.

Napar przygotowywaliśmy przez około 30 minut.

Otrzymaliśmy płyn o pięknej barwie, wyraźnym aromacie jałowca i żywicy oraz lekko cierpkim, gorzkawym smaku.

W posmaku pozostawał długi, żywiczny finisz.

Sam wywar był bardzo interesujący.

Jednak kiedy zaczęliśmy oceniać jego potencjał jako dodatku do czterech litrów piwa, doszliśmy do wniosku, że jego intensywność może okazać się niewystarczająca.

Zależało nam na zdecydowanie wyraźniejszym charakterze jałowcowym.

Ostateczna decyzja – 60 g suszonych szyszkojagód jałowca

Po kolejnych rozważaniach zdecydowaliśmy się zwiększyć ilość surowca.

Ostatecznie do przygotowania wywaru wykorzystaliśmy 60 g suszonych szyszkojagód jałowca pospolitego.

To bardzo wyraźna zmiana w stosunku do pierwotnego planu.

Nie chcieliśmy otrzymać piwa, w którym jałowiec będzie jedynie delikatnym, ledwo wyczuwalnym akcentem.

Zależało nam na prawdziwie leśnym charakterze, z nutami żywicy, igliwia i przypraw.

Jednocześnie trzeba pamiętać, że ilość surowca wykorzystanego do przygotowania wywaru nie jest równoznaczna z ilością związków aromatycznych, które ostatecznie znajdą się w piwie.

Wpływ na efekt mają między innymi temperatura, czas ekstrakcji, stopień rozdrobnienia jałowca oraz objętość dodanego naparu.

Dlatego tak ważna jest kontrola sensoryczna.

Jak przygotować wywar z jałowca do piwa?

W naszym eksperymencie wykorzystaliśmy suszone szyszkojagody jałowca pospolitego przeznaczone do zastosowań spożywczych.

Przed przygotowaniem wywaru warto je delikatnie rozgnieść, aby ułatwić uwalnianie aromatów.

Następnie zalewamy jałowiec gorącą wodą i pozostawiamy pod przykryciem, kontrolując intensywność ekstrakcji.

Po zakończeniu przygotowania wywar filtrujemy, aby oddzielić cząstki surowca.

Nie zależy nam na agresywnym, długotrwałym gotowaniu, które mogłoby zwiększać cierpkość i niepożądaną gorycz.

Najważniejsza jest równowaga pomiędzy aromatem żywicznym, przyprawowym i drzewnym.

Przed dodaniem całego wywaru do piwa warto przeprowadzić próby w małych porcjach.

Na przykład do 100 ml przefermentowanej bazy można dodać 1, 2 lub 3 ml naparu i porównać efekty.

Pozwala to oszacować dawkę dla całego czterolitrowego nastawu.


Ksylitol do SAHTI – jak przywrócić słodycz bardzo wytrawnemu piwu?

Po zakończeniu fermentacji okazało się, że nasza baza jest zdecydowanie zbyt wytrawna w stosunku do charakteru SAHTI, jaki chcieliśmy osiągnąć.

Dlatego uznaliśmy, że potrzebne będzie wyraźne dosłodzenie.

Zdecydowaliśmy się rozważyć wykorzystanie ksylitolu.

Ksylitol pozwala zwiększyć odczuwaną słodycz bez dodawania typowego cukru fermentowalnego dla drożdży piwowarskich.

To szczególnie ważne w sytuacji, kiedy chcemy skorygować smak, ale jednocześnie nie zamierzamy ponownie uruchamiać intensywnej fermentacji cukrów.

Ile ksylitolu dodać do czterech litrów SAHTI?

Nie chcemy jednak dosładzać piwa na ślepo.

Najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie prób sensorycznych w małych porcjach przefermentowanej bazy.

W naszym przypadku, ze względu na wyraźną wytrawność, warto rozpocząć od porównania dawek odpowiadających około 10, 20 i 30 g ksylitolu na litr.

Dla czterolitrowego nastawu oznacza to odpowiednio:

DawkaIlość na 4 litry
10 g/l40 g
20 g/l80 g
30 g/l120 g

To propozycje do prób smakowych, a nie potwierdzona ilość dodana do naszego piwa.

Warto również pamiętać, że ksylitol poprawia przede wszystkim słodycz, ale nie odtwarza całej złożoności słodowego charakteru SAHTI.

Dlatego równolegle rozważamy zwiększenie pełni za pomocą maltodekstryny.

Uwaga: ksylitol jest silnie toksyczny dla psów. Należy przechowywać go i przygotowane z nim napoje poza ich zasięgiem.


Maltodekstryna do SAHTI – jak zwiększyć pełnię i ciało piwa?

Maltodekstryna jest składnikiem, który może zwiększyć pełnię i lepkość piwa, nie wnosząc tak intensywnej słodyczy jak zwykły cukier.

W naszym SAHTI może odegrać szczególnie ważną rolę.

Baza po fermentacji okazała się bardzo wytrawna.

Samo dosłodzenie ksylitolem poprawi odczuwaną słodycz, ale niekoniecznie przywróci odpowiednią teksturę.

Dlatego rozważamy większą porcję maltodekstryny niż pierwotnie planowaliśmy.

Ile maltodekstryny dodać do czterech litrów SAHTI?

Pierwotnie rozważaliśmy dawki około 10–20 g na litr.

W przypadku naszej bardzo wytrawnej bazy warto rozszerzyć próby o nieco większe ilości.

DawkaIlość na 4 litry
10 g/l40 g
15 g/l60 g
20 g/l80 g
25 g/l100 g

Nie oznacza to, że należy automatycznie dodać 100 g maltodekstryny.

Wyższe dawki mogą nadmiernie zwiększyć lepkość i stworzyć wrażenie ciężkości.

Dlatego rekomendujemy wykonanie prób na małych porcjach piwa.

Szczególnie interesujące może okazać się połączenie umiarkowanej dawki ksylitolu z odpowiednio dobraną ilością maltodekstryny.

Pierwszy składnik odpowiada przede wszystkim za słodycz, drugi za teksturę.

Dzięki temu można niezależnie korygować dwa ważne elementy profilu smakowego.


Czy do SAHTI warto dodać chmiel?

Tradycyjne SAHTI jest zazwyczaj bardzo słabo chmielone.

Nasza baza FWK zawierała już chmiele BRU-1 i Citra.

Dlatego dodatkowy ekstrakt aromatyczny Hersbrucker pozostawiliśmy jako opcjonalny element eksperymentu.

Hersbrucker kojarzy się z delikatnymi nutami ziołowymi, kwiatowymi i przyprawowymi.

Teoretycznie mógłby ciekawie współgrać z jałowcem.

Istniało jednak ryzyko, że dodatkowy aromat chmielowy przesunie charakter piwa jeszcze dalej od tradycyjnego SAHTI.

Dlatego nie zamierzaliśmy dodawać go automatycznie.

Najpierw chcieliśmy ocenić smak piwa z wywarem jałowcowym i dodatkami poprawiającymi pełnię.


Transfer SAHTI do drugiego kega iGulu

Po zakończeniu fermentacji przystąpiliśmy do kolejnego etapu – oddzielenia piwa od osadu drożdżowego.

Wykorzystaliśmy drugi keg iGulu, przygotowany do dalszej pracy z nastawem.

Zależało nam na ograniczeniu kontaktu piwa z powietrzem oraz pozostawieniu większości osadu drożdżowego w pierwszym kegu.

Nie wykonywaliśmy wcześniejszego intensywnego schładzania, ponieważ chcieliśmy zachować wystarczającą ilość drożdży do refermentacji.

To właśnie na tym etapie zaplanowaliśmy korekty profilu smakowego: dodatek wywaru jałowcowego, ksylitolu i maltodekstryny.


Refermentacja SAHTI – jak uzyskać delikatne nagazowanie?

Tradycyjne SAHTI jest bardzo słabo nagazowane, a niektóre wersje praktycznie pozbawione są wyraźnego nasycenia CO₂.

W naszej interpretacji chcieliśmy uzyskać delikatne nagazowanie, które poprawi odbiór piwa podczas serwowania, ale nie zdominuje jego tekstury.

W pierwotnym planie zakładaliśmy około 1,0–1,3 objętości CO₂.

Do refermentacji w naszym czterolitrowym nastawie wykorzystaliśmy około 15–20 g cukru.

Jest to jednak ilość, którą należy traktować w kontekście konkretnego eksperymentu, a nie jako uniwersalną dawkę dla każdego SAHTI.

Rzeczywisty poziom nagazowania zależy między innymi od temperatury fermentacji, objętości piwa, pozostałego CO₂ i ilości dodanego cukru.

Temperatura i ciśnienie refermentacji

Refermentację prowadziliśmy w podwyższonej temperaturze odpowiedniej dla drożdży Kveik Voss.

W urządzeniu iGulu ustawiliśmy maksymalny limit ciśnienia 22 PSI.

Ważne jest jednak rozróżnienie limitu ciśnienia podczas fermentacji od rzeczywistego poziomu nagazowania.

Ustawienie 22 PSI jako limitu nie oznacza, że urządzenie automatycznie nasyca piwo do takiego ciśnienia.

Dwutlenek węgla powstaje w wyniku pracy drożdży, a urządzenie ogranicza nadmierny wzrost ciśnienia.

Po zakończeniu refermentacji planujemy schłodzenie piwa i krótką stabilizację przed degustacją.


Czy SAHTI powinno długo dojrzewać?

W przeciwieństwie do wielu mocnych piw, które zyskują na długim leżakowaniu, tradycyjne SAHTI jest napojem przeznaczonym raczej do świeżego spożycia.

W Finlandii często pije się je stosunkowo niedługo po przygotowaniu.

Dlatego nie zamierzamy trzymać naszego nastawu przez wiele tygodni.

Po zakończeniu refermentacji i schłodzeniu do około 2–4°C damy mu kilka dni na ustabilizowanie smaku oraz opadnięcie części drożdży.

Następnie rozpoczniemy degustacje.


Jak serwować SAHTI? Temperatura i szkło

SAHTI zasługuje na nieco inne podejście niż klasyczny lager.

To piwo, które warto degustować powoli.

Nie zależy nam na bardzo niskiej temperaturze serwowania, która mogłaby stłumić większość aromatów.

Chcemy wyraźnie poczuć słód, owoce, jałowiec i charakterystyczne akcenty fermentacyjne.

Dlatego pierwszą degustację planujemy rozpocząć w temperaturze około 8–10°C, a następnie pozwolić piwu stopniowo się ogrzewać.

Wraz ze wzrostem temperatury mogą ujawniać się kolejne warstwy aromatu.

W jakim naczyniu podawać SAHTI?

Tradycyjnie SAHTI bywa serwowane w drewnianych naczyniach, w tym charakterystycznych fińskich kubkach kuksa.

Drewniany kubek, mocne piwo i aromat jałowca – trudno o bardziej klimatyczne połączenie.

Do pierwszej analitycznej degustacji wybralibyśmy jednak szkło.

Najlepiej sprawdzi się kielich typu snifter, tulipan lub niewielki pokal.

Takie naczynie pozwoli ocenić barwę, zmętnienie, pianę oraz rozwój aromatów.


Z czym podawać SAHTI? Food pairing

Mocne, treściwe piwo o słodowym charakterze i aromacie jałowca aż prosi się o odpowiednie towarzystwo na talerzu.

Dziczyzna i pieczone mięsa

Pierwszym wyborem byłaby dziczyzna.

Pieczony jeleń, dzik, długo duszona wołowina albo solidna porcja pieczonej wieprzowiny.

Jałowiec jest przecież jedną z klasycznych przypraw stosowanych do dziczyzny.

Jego aromat obecny zarówno w piwie, jak i potrawie może stworzyć bardzo ciekawe połączenie.

Wędzonki i pieczony boczek

Drugim naturalnym kierunkiem są wędzonki.

Domowy wędzony boczek, pieczona karkówka albo dobra kiełbasa mogą ciekawie kontrastować z żywicznym aromatem jałowca i owocowością drożdży Voss.

Sery dojrzewające

Warto również spróbować połączenia z serami.

Dojrzały cheddar, gouda, sery półtwarde i niektóre sery pleśniowe mogą stanowić interesujące uzupełnienie mocnego SAHTI.

Piernik i wypieki korzenne

Nie wykluczamy również połączeń deserowych.

Ciasto korzenne, piernik, wypieki z miodem czy orzechami mogą bardzo ciekawie komponować się z pełnym, mocnym SAHTI.

Ostateczny efekt będzie jednak zależał od poziomu słodyczy i intensywności jałowca w gotowym piwie.


SAHTI – najczęściej zadawane pytania

Czy SAHTI to piwo fińskie?

Tak. SAHTI jest tradycyjnym fińskim stylem piwa, związanym z kulturą wiejską i historycznymi metodami przygotowania napojów fermentowanych.

Czy SAHTI to piwo jałowcowe?

Jałowiec jest jednym z charakterystycznych składników SAHTI, ale nie definiuje całego stylu. Równie ważne są pełnia, słodowość, sposób przygotowania i charakter fermentacji.

Czy Browar PINTA przygotował SAHTI?

Tak. W grudniu 2012 roku PINTA zaprezentowała piwo „Koniec Świata” w stylu SAHTI. Piwo nawiązywało do tradycyjnej fińskiej technologii, a jego premiera zbiegła się z atmosferą oczekiwania na rzekomy koniec świata związany z kalendarzem Majów.

Dlaczego PINTA nazwała swoje SAHTI „Koniec Świata”?

Nazwa nawiązywała do popularnej w 2012 roku przepowiedni o rzekomym końcu świata. Browar wykorzystał tę atmosferę do premiery niezwykłego piwa, które samo w sobie stanowiło duże zaskoczenie dla polskich konsumentów.

Ile jałowca dodać do SAHTI?

Nie ma jednej uniwersalnej dawki. Ilość zależy od rodzaju surowca, sposobu przygotowania i oczekiwanego aromatu. W naszym eksperymencie do przygotowania wywaru wykorzystaliśmy ostatecznie 60 g suszonych szyszkojagód jałowca na czterolitrowy nastaw.

Jakie drożdże stosuje się do SAHTI?

W tradycyjnym SAHTI często wykorzystuje się drożdże piekarskie. W naszej współczesnej interpretacji zastosowaliśmy Kveik Voss, które nadają piwu inny profil fermentacyjny.

Jak mocne jest SAHTI?

Tradycyjne SAHTI jest zazwyczaj mocnym piwem. Według parametrów BJCP jego zawartość alkoholu wynosi zwykle około 7–11% ABV.

Czy SAHTI powinno być słodkie?

Tradycyjne SAHTI często ma wyraźną słodycz resztkową i pełną teksturę. Nasza wersja na Kveik Voss wyszła znacznie bardziej wytrawna, dlatego rozważamy wyraźne dosłodzenie ksylitolem.

Jak zwiększyć pełnię SAHTI?

Jednym ze sposobów jest zastosowanie maltodekstryny, która może zwiększać lepkość i pełnię piwa. Warto jednak dobierać jej dawkę na podstawie prób sensorycznych.

Czy SAHTI powinno być gazowane?

Tradycyjne SAHTI charakteryzuje się bardzo niskim nagazowaniem. W naszej interpretacji zdecydowaliśmy się na delikatną refermentację.

Czy można przygotować SAHTI w iGulu?

Tak, można przygotować współczesną interpretację SAHTI, wykorzystując możliwości kontroli temperatury fermentacji w iGulu. Nasz eksperyment pokazuje, jak połączyć mocną bazę słodową, drożdże Kveik Voss i intensywny aromat jałowca bez odtwarzania całej tradycyjnej technologii.


SAHTI w iGulu – zobacz nasz 35. LIVE

Nasz eksperyment z fińskim piwem jałowcowym był również tematem 35. transmisji LIVE iGulu Polska.

Podczas spotkania omawialiśmy charakter tradycyjnego SAHTI, przebieg fermentacji, wykorzystanie jałowca i decyzje dotyczące ostatecznego profilu smakowego.

Pokazaliśmy również, jak bardzo wytrawny rezultat fermentacji może wymagać korekty słodyczy i pełni, aby zbliżyć się do charakteru tradycyjnego piwa.

To doskonała okazja, żeby zobaczyć, jak w praktyce wygląda przygotowanie nietypowego napoju fermentowanego w iGulu.


Podsumowanie – SAHTI w iGulu krok po kroku

Nasz projekt to próba połączenia fińskiej tradycji z nowoczesnym podejściem do fermentacji.

Zamiast klasycznego zacierania wykorzystaliśmy gotową brzeczkę FWK i suche ekstrakty słodowe DME.

Zamiast tradycyjnych drożdży piekarskich zastosowaliśmy Kveik Voss.

Zamiast drewnianego koryta filtracyjnego wykorzystaliśmy fermentor iGulu, pozwalający precyzyjnie kontrolować temperaturę procesu.

Nie próbujemy przekonywać, że w ten sposób odtwarzamy historyczne SAHTI jeden do jednego.

To nasza współczesna interpretacja.

Przygotowaliśmy cztery litry bazy o OG 1.080, przeprowadziliśmy fermentację w temperaturze 32°C, a następnie rozpoczęliśmy budowanie profilu smakowego z wykorzystaniem wywaru przygotowanego z 60 g suszonych szyszkojagód jałowca.

Największym zaskoczeniem okazała się bardzo wytrawna baza.

Dlatego równie ważne jak sam jałowiec stało się dla nas przywrócenie odpowiedniej słodyczy i pełni za pomocą ksylitolu oraz maltodekstryny.

To właśnie najbardziej lubimy w takich eksperymentach.

Mamy pomysł, mamy kierunek, ale ostateczne decyzje podejmujemy na podstawie tego, co rzeczywiście powstaje w fermentorze.

A Wy próbowaliście kiedyś prawdziwego fińskiego SAHTI? A może pamiętacie legendarne piwo PINTA „Koniec Świata” z 2012 roku?

Dajcie znać w komentarzach – chętnie poznamy Wasze doświadczenia!

Na zdrowie! 🍺🌲

iGulu Polska – fermentacja bez ograniczeń.


Ważna uwaga technologiczna

Proces fermentacji jest procesem biologicznym, a jego przebieg i finalny efekt zależą przede wszystkim od aktywności i kondycji drożdży. Z tego względu czas fermentacji, stopień odfermentowania oraz profil sensoryczny gotowego piwa mogą w naturalny sposób różnić się od założeń receptury. Jest to normalne i pożądane zjawisko w fermentacji – nawet przy identycznych nastawach technicznych.

Jeśli chcesz mieć pełną kontrolę nad procesem, rekomendowane jest użycie aerometru pływającego (np. iSpindel – elektroniczny aerometr pływający Wi-Fi z czujnikiem temperatury) umieszczonego bezpośrednio w kegu, tak aby móc monitorować postęp fermentacji online. Dzięki temu możesz na bieżąco obserwować rzeczywisty spadek gęstości i reagować na ewentualne odchylenia zamiast opierać się wyłącznie na czasie z harmonogramu.

Dodatkowo kluczowe jest systematyczne zapisywanie parametrów nastawu. Notuj datę, użyte surowce i ich ilości, gęstość początkową i końcową (SG oraz °Brix), temperatury, czasy etapów, ciśnienie (jeśli dotyczy), szczep drożdży, korekty pH oraz wszystkie dodatki i moment ich dodania. To jedyny sposób, aby później wiernie odtworzyć ten sam napój lub świadomie go zmodyfikować. Bez notatek po czasie nie wiadomo, co dokładnie zostało zrobione — i zamiast rozwijać recepturę, zaczyna się od zera.

Informacja dla zainteresowanych surowcami

Jeżeli jesteś zainteresowany przygotowaniem tego przepisu w praktyce, zapraszamy do bezpośredniego kontaktu w celu zakupu surowców potrzebnych do jego wykonania. Oferujemy kompletne zestawy składników oraz możliwość doboru poszczególnych elementów receptury (ekstrakty słodowe, drożdże, dodatki roślinne) zgodnie z opisanym wariantem. Kontakt umożliwia również dopasowanie surowców do indywidualnych preferencji oraz uzyskanie wsparcia technicznego przy pierwszym nastawie.

Kontakt: igulu@igulu.com.pl

Zostaw komentarz

Wybierz pola do wyświetlenia. Inne będą ukryte. Przeciągnij i upuść, aby zmienić kolejność.
  • Obraz
  • ABV (procentowa zawartość alkoholu)
  • IBU (międzynarodowe jednostki goryczki)
  • OG (gęstość początkowa)
  • SRM (standardowa metoda referencyjna)
  • Waga
  • Cena
  • Stan magazynowy
  • Dodaj do koszyka
Kliknij na zewnątrz, aby ukryć pasek porównawczy
Porównaj