Opis stylu
SAHTI to tradycyjne, historyczne piwo typu farmhouse pochodzące z Finlandii. Jest to styl wyraźnie odmienny od norweskich piw farmhouse: cięższy, słodszy, bardziej chlebowy i zdecydowanie pełniejszy w odbiorze. Kluczowym elementem SAHTI jest jałowiec – nie tylko jako aromat, ale także jako element strukturalny napoju.
Charakter piwa:
- brak chmielu lub jego śladowa obecność,
- intensywny, głęboki charakter jałowca,
- słodowa, chlebowa baza,
- niskie lub umiarkowane odfermentowanie,
- naturalna mętność,
- wyraźna słodycz resztkowa,
- profil fermentacyjny jako integralna cecha stylu.
SAHTI nie jest piwem „czystym” ani „lekkim”. To napój sycący, powolny w odbiorze, historycznie traktowany bardziej jak płynny posiłek niż nowoczesne piwo sesyjne.
Rys historyczny – SAHTI (Finlandia)
SAHTI jest jednym z najlepiej udokumentowanych tradycyjnych stylów piwa w Europie Północnej. Jego korzenie sięgają co najmniej średniowiecza, a wiele źródeł wskazuje, że forma tego napoju mogła istnieć już wcześniej, jako lokalna odmiana piw zbożowych przygotowywanych na potrzeby wesel, świąt i ważnych wydarzeń rodzinnych.
Klasyczne SAHTI warzono:
- z jęczmienia i żyta,
- z intensywnym użyciem jałowca (gałązki, owoce, napary),
- bez gotowania w nowoczesnym sensie,
- często z wykorzystaniem drożdży piekarniczych lub dzikich kultur,
- do spożycia świeżego, bez długiego leżakowania.
W odróżnieniu od norweskich piw wikingów, SAHTI nie jest bezpośrednio stylem wikińskim, lecz fińskim stylem regionalnym, który rozwinął się w innym kontekście kulturowym i surowcowym. Jest cięższe, słodsze i mniej pijalne, ale za to wyjątkowo charakterystyczne.
Wersja przygotowana w iGulu nie jest próbą „rekonstrukcji muzealnej 1:1”, lecz kontrolowaną adaptacją technologii SAHTI, zachowującą:
- ciężar,
- słodycz,
- jałowiec jako strukturę,
- specyficzny charakter fermentacyjny.
Informacja kluczowa – tryb pracy
⚠️ Ważna informacja technologiczna
Ten przepis wymaga aktywnego trybu Master Mode w urządzeniu iGulu.
Harmonogram fermentacji opisany poniżej nie jest dostępny w trybie automatycznym (RFID) i musi zostać ustawiony ręcznie.
Surowce (wspólne dla obu wariantów)
Fermentowalne – baza
- Suchy ekstrakt słodowy SuperJasny – 540 g
- Suchy ekstrakt słodowy SuperCiemny – 100 g
Taki układ zastępuje historyczny zasyp jęczmień + żyto, dając chlebowość i ciało zbliżone do klasycznego SAHTI.
Dodatki roślinne
- Suszone owoce jałowca – 8 g
(parzone przed dodaniem do brzeczki)
Drożdże
- Drożdże iGulu 01
(alternatywnie: iGulu 02 – opis w sekcji eksperymentów)
Woda
- do objętości końcowej 3,7 litra
Warianty receptury – różnice w składzie
Wariant A – Finnish SAHTI Klasyczny
- SuperJasny DME: 540 g
- SuperCiemny DME: 100 g
Profil:
- głęboko zbożowy,
- chlebowy,
- wyraźnie słodki,
- intensywny jałowiec.
Wariant B – Finnish SAHTI Głębszy (uroczysty)
- SuperJasny DME: 540 g
- SuperCiemny DME: 150 g
Profil:
- jeszcze pełniejsze body,
- dłuższy, słodowy finisz,
- charakter wyraźnie świąteczny.
Parametry nastawu
Wariant A – Klasyczny
- OG: 13,0 °Brix / 1,053 SG
- FG: 4,2 °Brix / 1,018 SG
- ABV: ok. 4,8–5,0%
Wariant B – Głębszy
- OG: 14,0 °Brix / 1,057 SG
- FG: 4,8 °Brix / 1,020 SG
- ABV: ok. 5,2–5,4%
IBU: 0
Mętność: wysoka, stylowa
Rodzaj wody
Rekomendowana:
- woda źródlana lub niskozmineralizowana,
- mineralizacja 100–300 mg/l,
- brak chloru.
Unikać:
- wód wysoko mineralizowanych,
- wód leczniczych,
- wód gazowanych,
- wody destylowanej.
pH brzeczki
- Docelowe pH: 5,4
Korekta:
- pH > 5,8 → kwasek cytrynowy (0,3 g, stopniowo),
- pH < 5,1 → CaCO₃ (minimalna ilość).
Temperatura brzeczki przed zadaniem drożdży
- Docelowa temperatura: 24 °C
💡 Ważna uwaga praktyczna
Końcowa regulacja temperatury brzeczki (schłodzenie lub podgrzanie) może zostać wykonana bezpośrednio w urządzeniu iGulu, po umieszczeniu kega w komorze i przed zadaniem drożdży.
Jałowiec – przygotowanie przed dodaniem
- Rozgnieć 8 g suszonych owoców jałowca.
- Zalej w pomocniczym naczyniu 300 ml wody o temperaturze 90–95 °C.
- Parz 20 minut, przykryte.
- Przecedź napar.
- Dodaj całość naparu do brzeczki.
Ten etap jest kluczowy dla struktury SAHTI i stanowi jedną z głównych różnic względem SATI.
Drożdże – rehydratacja (rekomendowana)
Procedura rehydratacji drożdży iGulu 01
- Zagotuj wodę i ostudź ją do 26–28 °C.
- Odmierz 60 ml wody.
- Wsyp drożdże na powierzchnię, nie mieszaj przez 15 minut.
- Delikatnie zamieszaj.
- Wyrównaj temperaturę do temperatury brzeczki (≤ 5 °C różnicy).
- Dodaj do kega do 30 minut od startu rehydratacji.
Przygotowanie nastawu – krok po kroku
- Wlej do kega 2,8–3,0 litry wody.
- Rozpuść ekstrakty słodowe w ciepłej (nie wrzącej) wodzie i dodaj do kega.
- Dodaj napar z jałowca.
- Uzupełnij wodą do 3,7 litra.
- Sprawdź i skoryguj pH.
- Ustaw temperaturę brzeczki w iGulu na 24 °C.
- Dodaj drożdże.
- Zamknij keg.
Fermentacja – schemat techniczny
Fermentacja bezciśnieniowa w zamkniętym kegu
Fermentacja odbywa się:
- w zamkniętym kegu,
- z zablokowanym zaworem ciśnieniowym,
- bez dopuszczania tlenu,
- z możliwością swobodnego odprowadzania CO₂.
Harmonogram fermentacji
Etap 1 – Start fermentacji
- 2 dni
- 22 °C
- Bezciśnieniowo
Etap 2 – Fermentacja główna
- 5 dni
- 24 °C
- Bezciśnieniowo
Etap 3 – Stabilizacja
- 2 dni
- 20 °C
- Bezciśnieniowo
Odczyt, cedzenie i przejście na pracę ciśnieniową
- Otwórz keg.
- Przelej napój do czystego kega (oddziel osad).
- Zamknij keg.
- Zamknij zawór ciśnieniowy – normalna praca.
Cold crash i lekkie nagazowanie
Etap 4 – Cold crash + CO₂
- 2 dni
- 2 °C
- Ciśnienie: 6 PSI
Efekt:
- stabilizacja,
- bardzo delikatne nagazowanie,
- stylowo „miękki” odbiór.
Parametry serwowania
- Temperatura serwowania: 8–10 °C
- Ciśnienie serwowania: 6 PSI
Opcje eksperymentowania
Drożdże
- iGulu 01 → najbardziej klasyczny profil
- iGulu 02 → więcej estrów, cięższy charakter
Jałowiec
- 6 g → łagodniejsze SAHTI
- 10 g → bardzo intensywne, historyczne
Porównanie z SATI
- Ten sam ekstrakt, różne drożdże i obróbka jałowca,
- różnice są fundamentalne i edukacyjne.
Finnish SAHTI — food pairing
Finnish SAHTI to jedno z najstarszych zachowanych piw farmhouse w Europie: niefiltrowane, pełne, wyraźnie zbożowe, często z akcentami żyta i jałowca oraz charakterystycznymi nutami bananowo-estralnymi od drożdży. Niska goryczka, wysoka treściwość i delikatna słodycz sprawiają, że jest to piwo o funkcji posiłkowej, stworzone do jedzenia prostego, sycącego i rustykalnego.
- Mięsa pieczone i wędzone: wieprzowina, jagnięcina, kiełbasy, szynki — słodowość i estralność piwa dobrze równoważą tłuszcz i dym.
- Ryby nordyckie: łosoś (pieczony lub solony), pstrąg, śledź — zbożowy charakter SAHTI harmonizuje z naturalną słonością ryb.
- Pieczywo i dania mączne: chleby żytnie, placki, podpłomyki, kasze — naturalne przedłużenie chlebo-zbożowego profilu piwa.
- Sery: sery kozie i owcze, półtwarde sery dojrzewające — kontrast kremowości i pełnego ciała piwa.
- Kuchnia leśna i wiejska: grzyby, warzywa korzeniowe, ziemniaki, kapusta — ziemistość potraw świetnie współgra z jałowcem i estrami.
- Unikaj: bardzo ostrych przypraw, nowoczesnych, kwaśnych sosów oraz lekkich, cytrusowych dań, które zaburzą archaiczny charakter stylu.
Finnish SAHTI najlepiej traktować jako element tradycyjnej uczty, serwowany powoli, w towarzystwie prostych, lokalnych potraw — dokładnie tak, jak robiono to w fińskich gospodarstwach od setek lat.
Ważna uwaga technologiczna
Proces fermentacji jest procesem biologicznym, a jego przebieg i finalny efekt zależą przede wszystkim od aktywności i kondycji drożdży. Z tego względu czas fermentacji, stopień odfermentowania oraz profil sensoryczny gotowego piwa mogą w naturalny sposób różnić się od założeń receptury. Jest to normalne i pożądane zjawisko w fermentacji – nawet przy identycznych nastawach technicznych.
Jeśli chcesz mieć pełną kontrolę nad procesem, rekomendowane jest użycie aerometru pływającego (np. iSpindel – elektroniczny aerometr pływający Wi-Fi z czujnikiem temperatury) umieszczonego bezpośrednio w kegu, tak aby móc monitorować postęp fermentacji online. Dzięki temu możesz na bieżąco obserwować rzeczywisty spadek gęstości i reagować na ewentualne odchylenia zamiast opierać się wyłącznie na czasie z harmonogramu.
Dodatkowo kluczowe jest systematyczne zapisywanie parametrów nastawu. Notuj datę, użyte surowce i ich ilości, gęstość początkową i końcową (SG oraz °Brix), temperatury, czasy etapów, ciśnienie (jeśli dotyczy), szczep drożdży, korekty pH oraz wszystkie dodatki i moment ich dodania. To jedyny sposób, aby później wiernie odtworzyć ten sam napój lub świadomie go zmodyfikować. Bez notatek po czasie nie wiadomo, co dokładnie zostało zrobione — i zamiast rozwijać recepturę, zaczyna się od zera.
Informacja dla zainteresowanych surowcami
Jeżeli jesteś zainteresowany przygotowaniem tego przepisu w praktyce, zapraszamy do bezpośredniego kontaktu w celu zakupu surowców potrzebnych do jego wykonania. Oferujemy kompletne zestawy składników oraz możliwość doboru poszczególnych elementów receptury (ekstrakty słodowe, drożdże, dodatki roślinne) zgodnie z opisanym wariantem. Kontakt umożliwia również dopasowanie surowców do indywidualnych preferencji oraz uzyskanie wsparcia technicznego przy pierwszym nastawie.
Kontakt: igulu@igulu.com.pl
