Złoty polski (zł)
  • Złoty polski (zł)
  • Euro (€)
Przepisy

Pulque – napój bogów z Meksyku. Czy uda nam się odtworzyć jego smak w iGulu?

Pulque – napój bogów z Meksyku. Czy uda nam się odtworzyć jego smak w iGulu?

Są takie napoje, których historia jest równie fascynująca jak smak. Napoje, które przez setki, a nawet tysiące lat były częścią lokalnej kultury, tradycji i codziennego życia. Jednym z nich jest Pulque – niezwykły, fermentowany napój z agawy, którego korzenie sięgają czasów prekolumbijskiego Meksyku.

Mlecznobiały, lekko kwaśny, delikatnie alkoholowy i zaskakująco gęsty. Czasami wręcz lekko ciągnący się podczas nalewania. Pulque zdecydowanie nie przypomina klasycznego piwa, wina ani cydru.

I właśnie dlatego postanowiłem spróbować przygotować go w iGulu.

Nie mam dostępu do świeżego soku z meksykańskiej agawy ani do tradycyjnej kultury fermentacyjnej używanej przez producentów Pulque. Mam natomiast syrop z agawy, drożdże Kveik, płatki ryżowe, maltodekstrynę oraz urządzenie pozwalające mi precyzyjnie kontrolować temperaturę i ciśnienie fermentacji.

Czy to wystarczy, żeby stworzyć napój przypominający meksykański oryginał?

Postanowiłem to sprawdzić!


Pulque – historia napoju starszego od tequili

Historia Pulque sięga czasów na długo przed przybyciem Hiszpanów do Meksyku. Napój ten był znany ludom zamieszkującym środkową część dzisiejszego Meksyku, a szczególne znaczenie zdobył w kulturze Azteków.

Pulque nie było zwykłym napojem alkoholowym. Towarzyszyło ceremoniom religijnym, obrzędom i ważnym wydarzeniom społecznym. W mitologii Azteków agawa związana była z boginią Mayahuel, a samo Pulque pojawiało się w opowieściach o bogach, płodności i życiu.

To właśnie stąd pochodzi jego popularne określenie – „napój bogów”.

Z czasem Pulque przestało być napojem kojarzonym przede wszystkim z obrzędami. Stało się elementem codziennego życia, a później także ważną częścią meksykańskiej gastronomii.

W Meksyku zaczęły powstawać pulquerías – lokale specjalizujące się w serwowaniu Pulque. Można je porównać do tradycyjnych piwiarni, choć z nieco inną kulturą konsumpcji i oczywiście zupełnie innym napojem.

W XIX wieku i na początku XX wieku Pulque było niezwykle popularne, szczególnie w centralnej części Meksyku. Dopiero rozwój przemysłowego browarnictwa, zmiany obyczajowe i trudności związane z przechowywaniem świeżego Pulque przyczyniły się do spadku jego znaczenia.

Dzisiaj tradycyjne Pulque przeżywa renesans. W meksykańskich pulquerías można znaleźć zarówno wersje naturalne, jak i dziesiątki odmian smakowych.


Z czego powstaje prawdziwe Pulque?

Podstawą tradycyjnego Pulque jest aguamiel, czyli naturalny, słodki sok pozyskiwany z dojrzałych agaw, określanych w Meksyku jako maguey.

To ważne rozróżnienie: Pulque nie powstaje z soku wyciskanego z liści agawy ani z przetworzonego syropu. Surowcem jest świeży sok zbierany z wnętrza odpowiednio przygotowanej rośliny.

Aguamiel zawiera cukry, minerały, związki organiczne i naturalnie występujące mikroorganizmy.

Po zebraniu sok trafia do naczyń fermentacyjnych, często z dodatkiem porcji wcześniej przygotowanego Pulque pełniącej funkcję startera.

Rozpoczyna się proces, w którym uczestniczą różne drożdże i bakterie.

I tu pojawia się najciekawszy element całej historii.

Pulque to nie tylko fermentacja alkoholowa

W produkcji piwa najczęściej skupiamy się na pracy drożdży, które przetwarzają cukry na alkohol i dwutlenek węgla.

W przypadku Pulque proces jest bardziej złożony.

W fermentacji uczestniczą między innymi:

  • drożdże, w tym Saccharomyces cerevisiae, odpowiedzialne za produkcję alkoholu;
  • bakterie kwasu mlekowego, nadające napojowi charakterystyczną kwaskowość;
  • bakterie z rodzaju Leuconostoc, uczestniczące w wytwarzaniu polisacharydów wpływających na lepkość;
  • inne mikroorganizmy, w tym Zymomonas mobilis, które mogą uczestniczyć w przemianach cukrów.

To właśnie współdziałanie tej mikroflory odpowiada za wyjątkowy charakter napoju.

Tradycyjne Pulque jest najczęściej mlecznobiałe, nieprzezroczyste, lekko kwaśne i delikatnie alkoholowe. Zwykle zawiera około 4–7% ABV.

Szczególnie interesuje mnie jego konsystencja.

W prawdziwym Pulque część mikroorganizmów wytwarza polisacharydy, między innymi dekstrany, które nadają napojowi specyficzną lepkość.

To zupełnie inny mechanizm niż zwykłe zagęszczanie napoju skrobią lub maltodekstryną.

I właśnie odtworzenie tego efektu będzie jednym z najtrudniejszych elementów naszego eksperymentu.


Pulque Blanco i Pulque Curado – dwa oblicza meksykańskiej tradycji

W meksykańskich pulquerías spotkamy przede wszystkim dwa podstawowe sposoby podawania napoju.

Pulque Blanco – naturalne, białe Pulque

To najbardziej klasyczna wersja napoju.

Pulque Blanco, nazywane również Pulque Natural, przygotowywane jest bez dodatków smakowych.

Jego charakter zależy od agawy, przebiegu fermentacji, użytej kultury mikroorganizmów i świeżości napoju.

To właśnie w tej wersji najlepiej można poznać charakterystyczną kwasowość, aromat fermentacyjny i specyficzną teksturę.

Nie wszyscy od razu zakochują się w tym smaku. Pulque jest produktem bardzo charakterystycznym i dla wielu osób wymaga przyzwyczajenia.

Ale przecież podobnie bywa z kwaśnymi piwami, kombuchą czy tradycyjnym lambikiem.

W naszym pierwszym eksperymencie chcę przygotować właśnie wersję Pulque Blanco.

Bez owoców, aromatów i innych dodatków smakowych. Zależy mi na ocenie samej bazy fermentacyjnej.

Pulque Curado – Pulque z owocami i innymi dodatkami

Drugą, niezwykle popularną kategorią jest Pulque Curado.

To napój przygotowywany przez połączenie Pulque Blanco z owocami, przyprawami, orzechami, nasionami, a niekiedy także warzywami.

Co ciekawe, w Meksyku nie ogranicza się to wyłącznie do popularnych smaków owocowych.

Wśród tradycyjnych i współczesnych wariantów znajdziemy:

OdmianaCharakter
Curado de FresaPulque z truskawkami
Curado de GuayabaPulque z gujawą
Curado de PiñaPulque z ananasem
Curado de MangoPulque z mango
Curado de TunaPulque z owocami opuncji
Curado de AvenaPulque z owsem
Curado de PiñónPulque z orzeszkami piniowymi
Curado de ApioPulque z selerem naciowym
Curado de NuezPulque z orzechami

W niektórych pulquerías można spotkać również warianty z kawą, czekoladą, przyprawami czy bardziej nietypowymi składnikami.

Curado jest zwykle przygotowywane poprzez wymieszanie gotowego Pulque z odpowiednio przygotowanym dodatkiem.

Dzięki temu otrzymujemy napój bardziej owocowy, często słodszy i jeszcze bardziej kremowy.

To rozwiązanie szczególnie mnie interesuje, ponieważ jedna fermentacja bazowa w iGulu może posłużyć do przygotowania kilku zupełnie różnych wariantów degustacyjnych.


Mój eksperyment: Pulque Blanco Inspired w iGulu

Zacznę od ważnego zastrzeżenia.

Nie zamierzam twierdzić, że przygotuję autentyczne meksykańskie Pulque.

Do tego potrzebowałbym przede wszystkim świeżego aguamiel i odpowiedniej kultury fermentacyjnej.

Chcę natomiast sprawdzić, jak blisko oryginału można dojść, wykorzystując składniki dostępne w Polsce i kontrolowaną fermentację w iGulu.

Najważniejsze będą dla mnie cztery elementy.

1. Wygląd: napój ma być mlecznobiały, mętny i przypominać tradycyjne Pulque.

2. Konsystencja: chcę uzyskać nieco gęstszą, aksamitną teksturę, bez efektu wodnistości.

3. Smak: delikatna kwaskowość, subtelny charakter agawy i brak dominujących aromatów piwnych.

4. Alkohol: celuję w około 5% ABV, czyli wartość mieszczącą się w typowym zakresie dla tradycyjnego Pulque.

Parametry planowanego nastawu

ParametrZałożenie
NazwaPulque Blanco – iGulu Edition
StylNapój fermentowany inspirowany Pulque
Objętość receptury4,0 l
OG – gęstość początkowa1.038–1.042 SG
FG – gęstość końcowa1.000–1.005 SG
Referencyjne OG / FG1.040 / 1.002 SG
AlkoholOkoło 5% ABV
Docelowe pH3,6–4,1
DrożdżeKveik K.14
Temperatura fermentacji25–28°C
Czas fermentacjiOrientacyjnie 3–5 dni
NagazowanieMinimalne
Serwowanie5–7°C
WyglądMlecznobiały, mętny
KonsystencjaLekko gęsta, aksamitna

Składniki – dlaczego wybieram właśnie te surowce?

W tym projekcie każdy składnik ma określone zadanie.

Nie chcę wrzucać do kega wszystkiego, co mogłoby poprawić smak. Zależy mi na możliwie prostym nastawie, w którym będę mógł ocenić wpływ poszczególnych surowców na końcowy efekt.

1. Syrop z agawy BIO – podstawa całego napoju

Zamiast świeżego aguamiel wykorzystam ekologiczny syrop z agawy.

To produkt składający się w 100% z syropu z agawy, bez dodatku konserwantów.

Według deklaracji producenta zawiera 75 g cukrów w 100 g produktu.

Dzięki temu mogę w miarę precyzyjnie obliczyć ilość cukrów potrzebnych do uzyskania założonej zawartości alkoholu.

Do 4-litrowego nastawu użyję 455 g syropu, co dostarczy około 341 g cukrów.

Zakładam, że po prawidłowej fermentacji pozwoli to uzyskać około 5% alkoholu.

Dlaczego nie zwykły cukier?

Ponieważ chcę, aby agawa pozostała rzeczywistą podstawą napoju. Syrop jest wprawdzie produktem przetworzonym i ma znacznie uboższy profil niż świeży aguamiel, ale nadal pozostaje surowcem pochodzącym z agawy.

Trzeba jednak pamiętać, że sam syrop nie dostarcza drożdżom odpowiednich ilości składników odżywczych.

I dlatego potrzebna będzie pożywka.

2. Płatki ryżowe – mój sposób na mleczną barwę i teksturę

To najbardziej eksperymentalny składnik receptury.

W tradycyjnym Pulque mleczna barwa i charakterystyczna konsystencja są wynikiem złożonego procesu fermentacji.

Ponieważ w tym projekcie nie dysponuję oryginalną mikroflorą, postanowiłem częściowo odtworzyć ten efekt za pomocą płatków ryżowych.

Użyję 60 g płatków na 4 litry nastawu.

Płatki zagotuję w wodzie, aby skrobia uległa kleikowaniu, a następnie przygotuję z nich możliwie jednorodną zawiesinę.

Nie będę stosował enzymów scukrzających.

Nie chcę bowiem przekształcać ryżu w dodatkowe źródło cukrów fermentujących. Zależy mi przede wszystkim na uzyskaniu mętności i delikatnej pełni.

Zakładam, że niewielkie ilości drobno rozproszonej skrobi pozwolą stworzyć charakterystyczny mleczny wygląd napoju.

Muszę jednak uważać, żeby nie przesadzić.

Zbyt duża ilość ryżu mogłaby sprawić, że otrzymam napój przypominający kleik zamiast Pulque.

3. Maltodekstryna – budowanie pełni

Drugim składnikiem odpowiedzialnym za teksturę będzie maltodekstryna.

Użyję 45 g na 4 litry.

Maltodekstryna jest wykorzystywana między innymi w piwowarstwie do zwiększania pełni i poprawiania odczucia tekstury napoju.

W naszym przypadku ma przeciwdziałać nadmiernej wodnistości, która mogłaby pojawić się po odfermentowaniu prostych cukrów z syropu agawowego.

Nie oczekuję od niej słodyczy porównywalnej z cukrem.

Nie oczekuję również, że stworzy identyczną ciągliwość jak polisacharydy powstające podczas tradycyjnej fermentacji Pulque.

Ma po prostu nadać bazie nieco więcej ciała.

Na pierwszy eksperyment pozostanę przy tej ilości. Ewentualne korekty wykonam dopiero po degustacji.

4. Drożdże Kveik K.14 – szybka, kontrolowana fermentacja

Za fermentację alkoholową odpowiadać będą drożdże Kveik K.14.

Dlaczego właśnie Kveik?

Przede wszystkim ze względu na możliwość prowadzenia fermentacji w podwyższonej temperaturze.

Chcę pracować w zakresie 25–28°C, bez konieczności chłodzenia nastawu do temperatur typowych dla wielu drożdży piwowarskich.

Dodatkowo Kveik potrafią przeprowadzić stosunkowo szybką fermentację, co w przypadku naszego eksperymentu będzie zaletą.

Nie zależy mi na długim dojrzewaniu.

Pulque tradycyjnie spożywa się świeże, a ja również chciałbym przygotować napój przeznaczony do szybkiej degustacji.

Użyję 2–3 g drożdży, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi konkretnego preparatu.

Muszę jednak podkreślić, że same drożdże Kveik nie zapewnią fermentacji mlekowej ani charakterystycznych polisacharydów tradycyjnego Pulque.

To jeden z kompromisów tego projektu.

5. Pożywka drożdżowa – niezbędne wsparcie fermentacji

Syrop z agawy zawiera dużo łatwo fermentujących cukrów, ale niewiele składników odżywczych potrzebnych do prawidłowego rozwoju drożdży.

Jest to sytuacja podobna do fermentacji miodu lub roztworu cukru.

Dlatego zastosuję pożywkę kompleksową zawierającą składniki takie jak przyswajalny azot, witaminy i minerały.

Nie będę polegał wyłącznie na fosforanie diamonowym (DAP), ponieważ drożdże potrzebują czegoś więcej niż samego azotu mineralnego.

Dawkę dobiorę według zaleceń producenta konkretnej pożywki. Przykładowo, przy dawkowaniu 0,5 g/l będą to 2 g na 4-litrowy nastaw.

Jeżeli producent dopuszcza takie dawkowanie, dodam całą porcję na początku fermentacji. Dzięki temu ograniczę konieczność otwierania kega.

6. Kwas mlekowy – kontrola kwasowości

To składnik, który postanowiłem wprowadzić do receptury świadomie.

Tradycyjne Pulque zawdzięcza część swojej charakterystycznej kwaskowości bakteriom kwasu mlekowego.

W naszym nastawie fermentację poprowadzą przede wszystkim drożdże Kveik, dlatego nie mogę zakładać, że sam proces wytworzy identyczny profil kwasowości.

Do regulacji pH użyję spożywczego kwasu mlekowego.

Dlaczego właśnie tego?

Ponieważ pozwala mi wprowadzić kwasowość bez dominujących nut cytrusowych charakterystycznych dla kwasu cytrynowego.

Nie będę jednak podawał jednej sztywnej dawki w mililitrach.

Ilość potrzebnego kwasu zależy od pH wody, składu syropu i właściwości całego nastawu.

Dlatego po przygotowaniu bazy zmierzę pH i będę dodawał rozcieńczony kwas mlekowy małymi porcjami, za każdym razem mieszając i kontrolując wynik.

Przed zadaniem drożdży ustawię pH w zakresie około 4,0–4,2.

Jest to szczególnie istotne, ponieważ w nastawie znajduje się gotowana zawiesina ryżowa, a fermentacja będzie prowadzona w podwyższonej temperaturze.

Końcowo chciałbym uzyskać pH około 3,6–4,1, ale ostateczna korekta będzie zależeć także od smaku.

W tym eksperymencie pH będę kontrolował skalibrowanym miernikiem, a nie wyłącznie na podstawie odczuwanej kwasowości.

Receptura Pulque Blanco

SkładnikIlość
Syrop z agawy Batom BIO455 g
Płatki ryżowe60 g
Maltodekstryna45 g
Drożdże Kveik K.142–3 g
Pożywka kompleksowaWedług instrukcji producenta
Kwas mlekowy spożywczyDo regulacji pH
WodaDopełnienie do 4,0 l

OG i FG – jakiej gęstości oczekuję przed i po fermentacji?

To szczególnie interesująca część eksperymentu, ponieważ w naszym Pulque nie wszystkie składniki podnoszące gęstość będą fermentowane przez drożdże.

OG – początkowa gęstość nastawu

Przy 455 g syropu z agawy zawierającego 75% cukrów otrzymuję około 341 g cukrów fermentujących.

W 4 litrach nastawu daje to około 85 g cukru na litr.

Sam syrop powinien wnieść gęstość odpowiadającą mniej więcej 1.033 SG.

Jednak do nastawu dodaję również 45 g maltodekstryny oraz 60 g płatków ryżowych.

Maltodekstryna podniesie gęstość o kilka dodatkowych punktów SG, natomiast wpływ skrobi ryżowej będzie zależał od stopnia jej rozproszenia i sposobu przygotowania zawiesiny.

Dlatego przyjmuję:

Przewidywane OG: 1.038–1.042 SG

Jako wartość referencyjną zapiszę sobie:

OG = 1.040 SG

Rzeczywisty pomiar wykonam po przygotowaniu kompletnego nastawu, przed dodaniem drożdży.

FG – końcowa gęstość Pulque

Drożdże Kveik powinny odfermentować większość prostych cukrów dostarczonych przez syrop z agawy.

Nie oznacza to jednak, że uzyskam gęstość końcową bliską czystej mieszaninie wody i alkoholu.

W napoju pozostaną bowiem niefermentujące składniki, przede wszystkim maltodekstryna oraz część substancji pochodzących z ryżu.

Dlatego zakładam:

Przewidywane FG: 1.000–1.005 SG

Jako wartość referencyjną przyjmuję:

FG = 1.002 SG

Przy OG 1.040 i FG 1.002 orientacyjne obliczenie klasycznym wzorem piwowarskim daje:

ABV ≈ (1.040 − 1.002) × 131,25 = 4,99%

To bardzo dobrze odpowiada mojemu celowi, którym jest około 5% ABV.

Muszę jednak pamiętać, że obecność zawiesiny ryżowej i dodatkowych substancji niefermentujących może wpływać na wyniki pomiarów gęstości, a tym samym na dokładność takiego wyliczenia alkoholu.

Nie będę więc traktował FG 1.002 jako wartości, którą muszę koniecznie osiągnąć.

Jeżeli fermentacja zatrzyma się przykładowo na 1.004 SG, a pomiary będą stabilne, nie będzie to automatycznie oznaczało problemu.

Najważniejsze będzie potwierdzenie zakończenia fermentacji, najlepiej dwoma pomiarami wykonanymi w odstępie 48 godzin.

Odczyty wykonam na odgazowanych próbkach, w temperaturze zgodnej z kalibracją hydrometru. Ze względu na osad i zawiesinę będę też obserwował, czy wskazania RAPT Pill pozostają zgodne z pomiarem tradycyjnym.


Przygotowanie nastawu – krok po kroku

Krok 1. Przygotowanie zawiesiny ryżowej

Odmierzę 60 g płatków ryżowych i zaleję je około 500 ml wody.

Całość będę delikatnie gotował przez 15–20 minut, regularnie mieszając.

Celem nie jest przygotowanie ryżu do jedzenia, ale uzyskanie możliwie jednorodnej zawiesiny skrobiowej.

Po ugotowaniu całość krótko zmiksuję.

Następnie przecedzę przez sitko, żeby usunąć większe fragmenty płatków, które mogłyby później utrudniać serwowanie.

Nie będę filtrował płynu na klarowno.

Wręcz przeciwnie – zależy mi na zachowaniu jego mlecznej mętności.

Krok 2. Przygotowanie bazy agawowej

W osobnym naczyniu rozpuszczę 455 g syropu z agawy w około 2 litrach wody.

Dodam 45 g maltodekstryny i dokładnie wymieszam.

Następnie połączę całość z przygotowaną zawiesiną ryżową.

Dopełnię wodą do objętości 4 litrów, a po ewentualnej obróbce termicznej szybko schłodzę bazę do temperatury odpowiedniej do zadania drożdży.

Na tym etapie sprawdzę objętość nastawu, temperaturę, początkowe SG i pH.

Krok 3. Regulacja pH

Do schłodzonego nastawu dodam spożywczy kwas mlekowy.

Jeżeli użyję kwasu o stężeniu 80%, najpierw rozcieńczę go w niewielkiej ilości wody, zachowując zasady bezpiecznej pracy z koncentratem.

Będę dodawał go stopniowo, zaczynając od niewielkich porcji odpowiadających około 0,5 ml koncentratu na cały nastaw, i po każdej porcji ponownie mierzył pH.

Moim celem będzie pH 4,0–4,2 przed rozpoczęciem fermentacji.

Nie będę zakładał, że jedna konkretna dawka sprawdzi się w każdym kolejnym nastawie.

Krok 4. Dodanie pożywki i drożdży

Do przygotowanej bazy dodam pożywkę kompleksową w dawce zgodnej z zaleceniami producenta.

Następnie przygotuję drożdże Kveik K.14 zgodnie z instrukcją ich stosowania.

Przed zadaniem drożdży odpowiednio napowietrzę nastaw i upewnię się, że temperatura nie jest zbyt wysoka.

Krok 5. Fermentacja w iGulu

Przeniosę nastaw do czystego, zdezynfekowanego kega iGulu.

Podczas fermentacji chcę uniknąć budowania istotnego ciśnienia.

Tradycyjne Pulque nie jest mocno nagazowane i nie ma powodu, żeby od początku prowadzić nasz eksperyment jak piwo fermentowane pod ciśnieniem.

Zadbam więc o prawidłowe odprowadzanie powstającego CO₂ przez przewidziany do tego system urządzenia.


Dokładny harmonogram fermentacji iGulu

EtapTemperaturaCiśnienie doceloweCzas
Start fermentacji28°C0 PSI48 h
Dokończenie fermentacji25°C0 PSI24–48 h
Schłodzenie5°CBez dodatkowego nagazowania12 h
Serwowanie5–7°CMinimalne potrzebne do nalewaniaNa świeżo

Pierwsze 48 godzin – intensywna fermentacja

Rozpocznę fermentację w temperaturze 28°C.

Spodziewam się, że Kveik stosunkowo szybko podejmą pracę, chociaż tempo fermentacji będzie zależało również od pożywki i rzeczywistej kondycji drożdży.

Na tym etapie najważniejsze będzie dla mnie kontrolowanie temperatury oraz prawidłowego odprowadzania CO₂.

Nie będę otwierał kega bez potrzeby.

Kolejne 24-48 godzin – dokończenie fermentacji

Po dwóch dniach obniżę temperaturę do 25°C.

Pozwolę drożdżom dokończyć fermentację i sprawdzę postęp na podstawie SG.

Nie zakładam, że po dokładnie 72 godzinach proces musi być zakończony.

Jeżeli odczyty będą nadal spadały, przedłużę fermentację.

Za zakończoną uznam ją dopiero wtedy, gdy pomiar SG pozostanie stabilny przez przynajmniej 48 godzin.

Równocześnie sprawdzę pH i ocenię aromat.

Schłodzenie – tylko tyle, ile potrzeba

Po zakończeniu fermentacji schłodzę napój do około 5°C na 12 godzin.

Nie planuję klasycznego, długiego cold crashu w temperaturze 2°C.

Dlaczego?

Ponieważ zależy mi na utrzymaniu zawiesiny odpowiedzialnej za mleczny wygląd napoju.

Podczas chłodzenia część drożdży i cząstek ryżowych opadnie na dno, ale nie będę próbował uzyskać klarownego produktu.

Wręcz przeciwnie – naturalna mętność będzie jedną z najważniejszych cech naszego Pulque.


Serwowanie Pulque bezpośrednio z iGulu – filtr na zaciągu

To kolejny element, który chcę rozwiązać nieco inaczej niż przy klasycznym piwie.

Podobnie jak podczas serwowania kombuchy zawierającej naturalną zawiesinę, zamontuję na końcu rurki zaciągowej niewielki filtr siatkowy przeznaczony do kontaktu z żywnością.

Jego zadaniem będzie przede wszystkim zatrzymywanie większych cząstek ryżu i osadów, które mogłyby utrudniać nalewanie.

Nie chcę filtrować samego napoju na klarowność.

Filtr powinien przepuszczać drobną zawiesinę odpowiadającą za charakterystyczną mleczną barwę.

Na początek rozważę filtr o oczkach rzędu 200–500 µm, zależnie od konstrukcji zaciągu i rzeczywistej wielkości cząstek.

Jeżeli będzie zbyt drobny, może się szybko zapychać. Jeżeli zbyt gruby, nie zatrzyma większych fragmentów ryżu.

A co z osadem na dnie kega?

Zakładam, że podczas chłodzenia część zawiesiny będzie naturalnie opadać.

Przed nalewaniem sprawdzę, czy można ją delikatnie ponownie rozprowadzić.

Jeżeli napój będzie wyraźnie rozwarstwiony, lekki ruch kegiem może pomóc przywrócić bardziej jednorodną konsystencję.

Nie będę jednak gwałtownie potrząsał zamkniętym, znajdującym się pod ciśnieniem kegiem.

Nie chcę również podnosić całego grubego osadu drożdżowego z dna.

Najważniejsze będzie znalezienie kompromisu między mleczną mętnością a czystym, komfortowym serwowaniem.

Do nalewania wykorzystam najniższe ciśnienie robocze dopuszczone przez system iGulu, tylko w zakresie potrzebnym do przepchnięcia napoju przez instalację.

Nie planuję długiego utrzymywania Pulque pod ciśnieniem typowym dla nagazowanego piwa.


Jak zamierzam podawać gotowe Pulque?

Przede wszystkim świeże.

Tradycyjne Pulque jest napojem nietrwałym, którego charakter zmienia się wraz z upływem czasu.

Dlatego nie zamierzam przygotowywać nastawu z myślą o wielotygodniowym przechowywaniu.

Po zakończeniu fermentacji i schłodzeniu przeprowadzę degustację możliwie szybko, najlepiej w ciągu pierwszej doby lub dwóch.

Napój będzie przez cały ten czas przechowywany w lodówce, w temperaturze około 2–5°C.

Do degustacji wykorzystam przezroczyste szklanki, które pozwolą dokładnie ocenić wygląd i konsystencję.

Zależy mi na zaobserwowaniu:

  • intensywności mlecznej barwy;
  • sposobu nalewania;
  • lepkości i ewentualnej ciągliwości;
  • obecności drobnej piany;
  • kwasowości;
  • charakteru agawy;
  • pełni i odczucia w ustach.

Nie oczekuję wysokiej, trwałej piany podobnej do piwa.

Jeżeli pojawi się delikatne musowanie i drobna pianka, będzie to raczej naturalny efekt pozostałego w napoju CO₂.

Nie zamierzam też na siłę dosładzać wersji bazowej.

Najpierw chcę ocenić napój dokładnie takim, jakim wyjdzie z fermentacji.

Ważna uwaga o higienie i trwałości

Ze względu na obecność gotowanej zawiesiny ryżowej zamierzam szczególnie zadbać o higienę całego procesu.

Ryż po ugotowaniu nie powinien pozostawać przez długi czas w temperaturze pokojowej. Dlatego szybko schłodzę przygotowaną bazę, skontroluję i obniżę jej pH, a następnie niezwłocznie rozpocznę fermentację.

Nie będę prowadził tego nastawu bez sprawnego miernika pH.

Jeżeli fermentacja nie przebiegnie prawidłowo, pojawi się pleśń, niepokojący zapach rozkładu lub inne oznaki zepsucia, nie będę próbował ratować nastawu przez dodatkowe zakwaszenie.

Gotowy napój potraktuję jako świeży, nietrwały produkt fermentowany, a nie stabilny napój przeznaczony do długiego przechowywania.


A może Pulque Curado? Warianty na kolejne degustacje

Jeżeli uda mi się przygotować udaną bazę Pulque Blanco, kolejnym etapem będzie zabawa smakami.

Nie chcę od razu fermentować wszystkich dodatków razem z agawą.

Dużo ciekawsze wydaje mi się przygotowanie jednego nastawu bazowego, a następnie wykorzystanie jego części do różnych wersji Curado.

Dzięki temu łatwiej porównam wpływ poszczególnych składników na charakter napoju.

Pulque Curado de Mango

Pierwsza propozycja to mango.

Do 250 ml gotowego Pulque dodam około 40–50 g gładkiego purée z mango.

Spodziewam się bardziej kremowego napoju, z naturalną słodyczą owoców i delikatnym tropikalnym aromatem.

To może być bardzo ciekawa wersja dla osób, które nie przepadają za wyraźną kwasowością klasycznych napojów fermentowanych.

Pulque Curado de Fresa

Drugi wariant to truskawka.

Do 250 ml Pulque dodam około 40–50 g purée truskawkowego.

W tym przypadku interesuje mnie przede wszystkim połączenie mlecznej bazy z naturalną kwasowością i aromatem owoców.

Spodziewam się napoju o delikatnie różowej barwie.

Pulque Curado de Piña

Kolejnym eksperymentem może być ananas.

Do porcji 250 ml Pulque dodam około 40 g przygotowanego purée z ananasa.

Ananas powinien nadać napojowi bardziej wyrazisty, tropikalny charakter.

Być może będzie to jedna z bardziej orzeźwiających wersji.

Pulque Curado de Guayaba

Gujawa to jeden z klasycznych dodatków spotykanych w meksykańskich odmianach Pulque.

Jeżeli uda mi się zdobyć odpowiedni owoc lub dobrej jakości purée, przygotuję również tę wersję.

Interesuje mnie przede wszystkim połączenie intensywnego owocowego aromatu z delikatną kwaskowością bazy.

Pulque Curado de Avena – wersja owsiana

To wariant, który szczególnie pasuje do naszego eksperymentu z teksturą.

Owies jest tradycyjnie wykorzystywany w niektórych odmianach Curado.

W kolejnej wersji mógłbym połączyć gotowe Pulque z niewielką ilością ugotowanej, gładkiej zawiesiny owsianej.

Taki dodatek prawdopodobnie zwiększyłby kremowość i gęstość.

Byłby to jednak już napój wyraźnie różniący się od naszego pierwszego Pulque Blanco.

Jak będę dodawał owoce?

Najpierw przygotuję bazę i zakończę fermentację alkoholową.

Dopiero później połączę odmierzone porcje Pulque z odpowiednio przygotowanymi owocami.

Nie będę wrzucał kawałków owoców bezpośrednio do kega, ponieważ mogą zatkać filtr na zaciągu.

Purée przygotuję higienicznie, najlepiej z owoców odpowiednio umytych i poddanych bezpiecznej obróbce, a warianty smakowe będę mieszał w osobnych naczyniach bezpośrednio przed degustacją.

Takie świeże Curado nie będzie przeznaczone do przechowywania w zamkniętych butelkach. Dodatek cukrów owocowych może bowiem ponownie pobudzić aktywność drożdży.


Czy możemy jeszcze bardziej zbliżyć się do oryginalnego Pulque?

Tak. I już teraz widzę możliwy kierunek kolejnego eksperymentu.

Największym ograniczeniem naszej pierwszej receptury nie jest syrop z agawy, ryż czy maltodekstryna.

Jest nim brak odpowiedniej fermentacji mieszanej.

W tradycyjnym Pulque bakterie kwasu mlekowego nie tylko wpływają na kwasowość, ale część mikroorganizmów odpowiada także za powstawanie charakterystycznych polisacharydów.

Samo dodanie kwasu mlekowego pozwoli mi skorygować smak, ale nie odtworzy tego biologicznego procesu.

Dlatego w przyszłości chciałbym rozważyć wariant z kontrolowaną fermentacją mieszaną.

Jednym z kierunków byłoby wykorzystanie odpowiedniej kultury bakterii kwasu mlekowego przeznaczonej do zastosowań spożywczych.

Jeszcze ciekawsze byłoby zastosowanie wyselekcjonowanej kultury zawierającej mikroorganizmy wytwarzające dekstrany, podobne do tych występujących w tradycyjnym Pulque.

Nie chodziłoby jednak o przypadkowe zaszczepienie napoju nieznaną mikroflorą.

Taki projekt wymagałby odpowiednio dobranej, bezpiecznej kultury starterowej oraz kontroli przebiegu fermentacji.

Na razie pozostanę przy prostszym rozwiązaniu.

Chcę najpierw sprawdzić, jak blisko tradycyjnego napoju uda się dojść przy użyciu Kveik, maltodekstryny, ryżu i kwasu mlekowego.


Czy zrobienie Pulque w domu jest trudne?

Sam proces fermentacji nie jest szczególnie skomplikowany, zwłaszcza jeżeli dysponujemy urządzeniem pozwalającym kontrolować temperaturę.

Najtrudniejsze będzie jednak odtworzenie cech charakterystycznych oryginału.

Przygotowanie alkoholu z syropu z agawy jest stosunkowo proste.

Uzyskanie mlecznej barwy również nie wydaje się dużym wyzwaniem.

Znacznie trudniejsze będzie uzyskanie jednocześnie odpowiedniej kwasowości, charakterystycznego aromatu i lepkości.

Dlatego traktuję ten nastaw jako eksperyment, a nie próbę stworzenia kolejnego zwykłego napoju alkoholowego.

Chcę sprawdzić, jak wiele można osiągnąć przez świadomy dobór surowców oraz kontrolowanie procesu fermentacji.


Pulque w iGulu – czego oczekuję po pierwszej degustacji?

Najbardziej zależy mi na tym, żeby gotowy napój nie przypominał rozwodnionego wina z agawy.

Chciałbym otrzymać napój mlecznobiały, lekko kwaśny, o łagodnym aromacie i wyczuwalnej pełni.

Jeżeli przy nalewaniu zauważę również delikatną lepkość charakterystyczną dla tradycyjnego Pulque, uznam to za dodatkowy sukces.

Nie oczekuję jednak identycznej ciągliwości jak w autentycznym meksykańskim napoju.

Do jej odtworzenia potrzebna byłaby odpowiednia mikroflora.

Podczas pierwszej degustacji porównam wygląd i konsystencję naszego napoju z opisami i materiałami przedstawiającymi tradycyjne Pulque.

Sprawdzę też, czy ilość ryżu i maltodekstryny jest odpowiednia, czy kwasowość nie dominuje smaku i czy syrop agawowy wnosi jakikolwiek rozpoznawalny charakter.

Na podstawie tych obserwacji zdecyduję, co warto zmienić w kolejnej recepturze.


iGulu to więcej niż piwo – tym razem Meksyk!

Lubię takie projekty, ponieważ pokazują, że fermentacja nie kończy się na piwie, winie czy cydrze.

Na świecie istnieją setki tradycyjnych napojów fermentowanych, które powstawały przez pokolenia, zanim pojawiły się nowoczesne urządzenia, kontrolery temperatury i gotowe kultury drożdżowe.

Pulque jest jednym z najbardziej interesujących przykładów.

W naszym przypadku nie próbuję zastąpić wielowiekowej tradycji nowoczesną technologią.

Chcę raczej wykorzystać iGulu jako narzędzie do poznawania tej tradycji, eksperymentowania z surowcami i lepszego zrozumienia tego, co dzieje się podczas fermentacji.

Pierwszy nastaw będzie wersją Pulque Blanco inspirowaną meksykańskim oryginałem.

Jeżeli eksperyment się powiedzie, przyjdzie czas na Pulque Curado z mango, truskawkami, gujawą, a może nawet na kolejne, bardziej nietypowe wariacje.

Czy z syropu z agawy, płatków ryżowych, maltodekstryny i drożdży Kveik uda się stworzyć napój przypominający legendarne meksykańskie Pulque?

Tego jeszcze nie wiem.

Ale właśnie po to robię takie eksperymenty!


Źródła i inspiracje

Przepis ma charakter eksperymentalny i nie jest tradycyjną recepturą na Pulque, które powstaje ze świeżego aguamiel i dzięki złożonej fermentacji mieszanej.


Ważna uwaga technologiczna

Proces fermentacji jest procesem biologicznym, a jego przebieg i finalny efekt zależą przede wszystkim od aktywności i kondycji drożdży. Z tego względu czas fermentacji, stopień odfermentowania oraz profil sensoryczny gotowego piwa mogą w naturalny sposób różnić się od założeń receptury. Jest to normalne i pożądane zjawisko w fermentacji – nawet przy identycznych nastawach technicznych.

Dodatkowo kluczowe jest systematyczne zapisywanie parametrów nastawu. Notuj datę, użyte surowce i ich ilości, gęstość początkową i końcową (SG), temperatury, czasy etapów, ciśnienie (jeśli dotyczy), szczep drożdży, korekty pH oraz wszystkie dodatki i moment ich dodania. To jedyny sposób, aby później wiernie odtworzyć ten sam napój lub świadomie go zmodyfikować. Bez notatek po czasie nie wiadomo, co dokładnie zostało zrobione — i zamiast rozwijać recepturę, zaczyna się od zera.

Zostaw komentarz

Wybierz pola do wyświetlenia. Inne będą ukryte. Przeciągnij i upuść, aby zmienić kolejność.
  • Obraz
  • ABV (procentowa zawartość alkoholu)
  • IBU (międzynarodowe jednostki goryczki)
  • OG (gęstość początkowa)
  • SRM (standardowa metoda referencyjna)
  • Waga
  • Cena
  • Stan magazynowy
  • Dodaj do koszyka
Kliknij na zewnątrz, aby ukryć pasek porównawczy
Porównaj