Stout iGulu – Experimental Brewkit i receptura krok po kroku | Kremowy, głęboki i aksamitny + opcje eksperymentowania

Uwagi wstępne

Ten przepis nie posiada kodu RFID. Oznacza to, że nie uruchomisz go kartą – harmonogram trzeba wprowadzić ręcznie.

Wymaganie: przygotowanie tego piwa wymaga aktywnego Master Mode w iGulu, który umożliwia ręczne wprowadzenie pełnego harmonogramu fermentacji .

---

Opis stylu

Stout (w wersji klasycznej, „classic stout”) to ciemne, treściwe piwo o profilu palono–czekoladowo–kawowym, z wyraźnym ciałem i gęstą, trwałą pianą. Styl opiera się na:

• pełnym, gładkim odczuciu w ustach,
• umiarkowanej goryczce (zwykle 30–40 IBU),
• nutach palonych, kakao, kawy i lekko tostowych akcentach,
• niższym, kremowym nagazowaniu (bardziej „stoutowym” niż „lagerowym”).

To styl, który wybacza drobne odchylenia, ale wynagradza stabilny proces: spokojny start, domknięcie profilu (redukcja diacetylu) i czas na ułożenie paloności.

---

Rys historyczny

Stout wywodzi się z tradycji brytyjskich ciemnych ales (porterów i stoutów), które rozwijały się równolegle jako piwa „robocze” – sycące, pijalne i stabilne w codziennym obiegu pubowym. Ich charakter budowano przede wszystkim na bazie słodów mocniej suszonych i palonych, które wnosiły nuty kawy, kakao, tostów i lekką, przyjemną wytrawność w finiszu. Z czasem stout zaczął funkcjonować jako ciemniejsza, bardziej wyrazista interpretacja portera, często kojarzona z gęstszą pianą i bardziej „kremowym” odbiorem w ustach.

Współczesny „classic stout” zachowuje ten rdzeń stylu: paloność, kawowość, umiarkowaną goryczkę i teksturę nastawioną na gładkość, ale bez popadania w przesadną słodycz czy ciężkość. Kluczowe jest też nagazowanie – z założenia niższe i drobniejsze niż w wielu stylach jasnych, dzięki czemu piwo ma bardziej aksamitny charakter, a aromaty palone są „ułożone”, a nie podbite agresywnym CO₂.

---

Styl – Classic Stout (charakter docelowy)

Treściwy, czekoladowo–kawowy, z wyraźnym ciałem i gęstą, obfitą pianą:

• pełne, gładkie odczucie w ustach,
• umiarkowana goryczka 30–40 IBU,
• palono-czekoladowe nuty,
• niższe, kremowe nagazowanie – w stylu klasycznego stouta.

---

Parametry docelowe

• Objętość: 3,7 litra
• OG: ok. 15,9 °Brix (ok. 1,065 SG)
• FG: ok. 4,1–5,1 °Brix (ok. 1,016–1,020 SG)
• ABV: ok. 5,8–6,3%
• Goryczka: ok. 30–40 IBU
• Barwa: ciemny brąz / czerń, SRM ~24–32

---

Skład

• 650 g suchego ekstraktu słodowego superciemnego (DME)
• 10 ml izomeryzowany ekstrakt chmielowy – Stout IBU37 (dodawany na starcie)
• 4 g drożdży OBAY04
• woda niechlorowana / przegotowana i schłodzona – do 3,7 litra łącznie
• (opcjonalnie) pożywka do drożdży – szczypta
• (opcjonalnie) korekta profilu wody – przy bardzo miękkiej wodzie:
  0,2–0,3 g CaCl₂ na litr (łącznie ok. 0,8–1,1 g na 3,7 litra) – podbija pełnię, gładkość i pianę

---

Rodzaj wody – co wybrać i dlaczego

Najlepsza opcja (rekomendowana): woda źródlana lub niskozmineralizowana, bez chloru.
Stout jest odporny na „idealność” wody bardziej niż pils, ale chlor i bardzo twarda woda potrafią dać szorstkość i nieprzyjemne wrażenia.

Woda kranowa – kiedy można
Można użyć, jeśli:

• nie pachnie chlorem,
• nie jest bardzo twarda.

Co zrobić:

• odstawić otwartą na 12–24 godziny (chlor się ulotni),
• albo przefiltrować przez filtr węglowy.

Czego unikać

• wód wysoko mineralizowanych,
• wód leczniczych,
• wód gazowanych,
• wody destylowanej (za „pusta” dla drożdży).

---

pH – kluczowy, ale prosty temat

Docelowe pH przed zadaniem drożdży: pH 5,2–5,6 (optimum: 5,4)

Dlaczego to ważne:

• czystszy profil fermentacji,
• mniejsze ryzyko szorstkości,
• stabilniejsza praca drożdży.

Jak sprawdzić:

• pH-metr lub paski testowe,
• mierzymy po rozpuszczeniu ekstraktów, nie na czystej wodzie.

Jak skorygować pH:

Gdy pH jest za wysokie
➡ kwasek cytrynowy (dodawać stopniowo, mieszać i mierzyć ponownie)

Gdy pH jest za niskie
➡ węglan wapnia (CaCO₃) – bardzo małe ilości (szczypta), dokładnie rozpuścić i zmierzyć ponownie.

---

Temperatura wody – start fermentacji

Temperatura na start fermentacji: 18–19°C (idealnie ok. 18°C)

Dlaczego:

• czysty start bez nadmiaru fuzli,
• stabilna praca drożdży,
• dobra kontrola profilu.

---

Procedura przygotowania brzeczki (wszystko NA POCZĄTKU)

W iGulu wszystkie dodatki planuj na początku fermentacji (brak dolewania przez zawór serwisowy). Dotyczy to w szczególności ekstraktu chmielowego, korekt wody i ewentualnej pożywki.

Dezynfekcja

• zdezynfekuj wszystko, co ma kontakt z brzeczką: naczynie (jeśli potem przelewasz), lejek, mieszadło, miarki, keg, uszczelki, wężyki,
• po dezynfekcji nie dotykaj wnętrza kega ani elementów mających kontakt z brzeczką.

Rozpuszczenie DME

• podgrzej w naczyniu ok. 2,8–3,0 litry wody do 60–70°C,
• wsyp 650 g DME superciemnego,
• mieszaj do pełnego rozpuszczenia (brak grudek, brak przypaleń na dnie).

Rekomendacja (dla większej pewności): rozpuść DME w oddzielnym naczyniu poza kegiem (w podgrzanej wodzie), a dopiero potem przelej do kega. Daje to większą kontrolę nad mieszaniem i większą pewność dokładnego, jednorodnego rozpuszczenia ekstraktu, bez „kieszeni” nierozmieszanego DME, które potrafią zafałszować OG i utrudnić powtarzalność.

Uzupełnienie do objętości

• uzupełnij zimną, przegotowaną wodą do 3,7 litra,
• dokładnie wymieszaj,
• schłódź całość do 18–19°C (idealnie ok. 18°C).

Dodanie ekstraktu chmielowego

• wlej do brzeczki 10 ml ekstraktu chmielowego Stout IBU37,
• bardzo dokładnie wymieszaj – tu ustawiasz docelową goryczkę i lekki profil aromatyczny.

Korekta wody (opcjonalnie)

• jeśli masz bardzo miękką wodę, dodaj 0,8–1,1 g CaCl₂ (0,2–0,3 g/l),
• dobrze rozmieszaj.

Przelew do kega i napowietrzenie

• przelej brzeczkę do zdezynfekowanego kega iGulu,
• zamknij keg,
• delikatnie, ale energicznie kołysz keg, aby napowietrzyć brzeczkę (bez brutalnego chlupania).

---

Procedura rehydratacji drożdży OBAY04

Przygotowanie wody

• użyj przegotowanej, ostudzonej wody,
• schłódź do 25–30°C,
• ilość: ok. 40 ml (ok. 10× masa drożdży).

Posypanie drożdży

• wsyp 4 g drożdży OBAY04 na powierzchnię wody,
• nie mieszaj,
• pozostaw na 10 minut.

Delikatne wymieszanie

• po 10 minutach delikatnie wymieszaj zdezynfekowaną łyżeczką,
• mieszaj tylko do zaniku grudek.

Aktywacja

• odczekaj kolejne 5–10 minut,
• łączny czas rehydratacji: 15–20 minut (nie dłużej niż 30 minut).

Dodanie do brzeczki

• upewnij się, że różnica temperatur między zawiesiną drożdży a brzeczką nie przekracza 10°C,
• przelej całą zawiesinę do kega z brzeczką,
• zamknij keg.

---

Alternatywa – zadanie na sucho

• po napowietrzeniu brzeczki możesz wsypać 4 g OBAY04 bezpośrednio do kega,
• nie mieszaj agresywnie – można delikatnie zakręcić kegiem,
• rehydratacja daje jednak czystszy, powtarzalny efekt.

---

Harmonogram fermentacji – Wariant 1 (czas / temperatura)

Cel: gładki, czekoladowo–kawowy profil, minimalizacja diacetylu, dobra pianotwórczość.

Dzień 0 → 18°C – Zadanie drożdży, start fermentacji

Cel:

• pewny, spokojny start fermentacji,
• budowa zdrowej populacji drożdży,
• ograniczenie produkcji niepożądanych fuzli.

Piwo:

• pojawiają się pierwsze oznaki pracy – delikatna piana, lekkie ciśnienie w kegu,
• nie otwieraj kega, nie upuszczaj ciśnienia.

Dni 1–3 → 18°C – Burzliwa fermentacja

Cel:

• intensywna fermentacja główna,
• produkcja CO₂ i alkoholu,
• początek formowania pełni, ciała i aromatu palono–czekoladowego.

Piwo:

• wyraźna piana, mocny „working” drożdży,
• mogą pojawić się intensywne aromaty – to normalne na tym etapie,
• nie otwieraj kega, nie odpowietrzaj.

Dni 4–6 → 19–20°C – Diacetyl rest i dopracowanie profilu

Cel:

• lekkie podniesienie temperatury, aby drożdże „sprzątnęły” diacetyl (maślane nuty) i aldehydy,
• dofermentowanie resztkowych cukrów,
• wygładzenie goryczki.

Piwo:

• praca uspokaja się, piana powoli opada,
• aromat staje się czystszy, mniej „zielony”,
• jeśli po 7–8 dniach nadal czujesz maślane nuty – możesz wydłużyć ten etap o 1–2 dni.

Dni 7–9 → 16°C – Dofermentowanie i klarowanie smaków

Cel:

• domknięcie fermentacji przy niższej temperaturze,
• stabilizacja profilu smakowego,
• lekkie „zaokrąglenie” paloności i goryczki.

Piwo:

• pracuje spokojnie, bez dużych oznak burzliwej,
• goryczka zaczyna się układać, pojawia się gładsze odczucie pełni.

Dni 10–11 → 5°C – Cold crash (24–48 h)

Cel:

• opadnięcie drożdży i drobnych osadów na dno,
• poprawa stabilności aromatu,
• lepsza retencja piany przy serwowaniu.

Piwo:

• staje się optycznie czystsze (na ile pozwala bardzo ciemny styl),
• smak się uspokaja, ostre krawędzie paloności łagodnieją.

---

Harmonogram fermentacji – Wariant 2 (czas / temperatura / ciśnienie)

Cel: powtarzalne, kremowe nasycenie, dobra ochrona aromatów, mocna, trwała piana.

Dzień 0 → 18°C / 0–3 PSI – Zadanie drożdży, start pod niskim ciśnieniem

Cel:

• łagodny start fermentacji bez dławienia drożdży,
• zamknięty układ z minimalnym nadciśnieniem,
• początek budowy lekkiego nasycenia CO₂.

Piwo:

• pojawia się pierwsza piana,
• ciśnienie zaczyna powoli rosnąć.

Dni 1–2 → 18°C / 5 PSI – Faza wzrostu populacji drożdży

Cel:

• stabilna, kontrolowana burzliwa fermentacja,
• ograniczenie „wywalania” piany,
• delikatny wpływ ciśnienia na wygładzenie ostrości aromatów.

Piwo:

• aktywnie pracuje, piana jest wyraźna,
• ciśnienie stabilizuje się w okolicach założonego poziomu.

Dni 3–5 → 19°C / 8–10 PSI – Główna fermentacja pod ciśnieniem

Cel:

• zasadnicza część fermentacji głównej,
• budowa pełni oraz profilu czekoladowo–kawowego,
• zatrzymanie aromatów przy umiarkowanym ciśnieniu.

Piwo:

• osiąga większość docelowego odfermentowania,
• nagazowanie rośnie, ale nadal nie jest „agresywne”.

Dni 6–7 → 20°C / 10–12 PSI – Diacetyl rest pod ciśnieniem

Cel:

• redukcja diacetylu i aldehydów,
• domknięcie fermentacji,
• dalsze, łagodne budowanie nagazowania.

Piwo:

• aromat staje się bardziej czysty,
• profil palony i goryczka zaczynają się zaokrąglać.

Dni 8–9 → 16°C / 8–10 PSI – Dofermentowanie i wstępne kondycjonowanie

Cel:

• stabilizacja profilu smakowego przy nieco niższej temperaturze,
• ułożenie goryczki, integracja paloności,
• lekkie obniżenie ciśnienia dla docelowego, kremowego nasycenia.

Piwo:

• pracuje już spokojnie,
• nagazowanie jest na poziomie zbliżonym do docelowego.

Dni 10–11 → 5°C / 8–12 PSI – Cold crash pod ciśnieniem

Cel:

• klarowanie piwa bez utraty CO₂,
• maksymalna ochrona przed tlenem (nie odpowietrzamy kega),
• poprawa trwałości piany.

Piwo:

• drożdże i osady opadają na dno,
• nasycenie stabilizuje się w górnej części docelowego zakresu.

---

Serwowanie

Temperatura

• klasyczny stout: 6–8°C
• bardziej „angielsko / deserowo”: 9–11°C

Nagazowanie

• klasycznie niższe, kremowe: ok. 8 PSI
• bardziej współczesne, ale nadal stoutowe: 10–12 PSI

Nalewanie i piana

• nalewaj do pinty / nonic / snifter,
• pierwsza część po lekkiej ściance,
• końcówkę możesz wlać bardziej pionowo, żeby zbudować gęstą, kremową czapę piany.

---

Leżakowanie

Po zakończeniu cold crashu stout jest technicznie gotowy do picia, ale ten styl naprawdę zyskuje na dodatkowym leżakowaniu.

Rekomendacja:

• po cold crashu przełącz iGulu w tryb serwowania,
• ustaw docelowe ciśnienie w zakresie 8–12 PSI (np. 9–10 PSI przy 6–8°C),
• zostaw piwo co najmniej na 7–10 dni, a optymalnie na 3–4 tygodnie w 2–5°C.

W tym czasie:

• paloność i ostre nuty prażonego ziarna wyraźnie się wygładzają,
• goryczka integruje się z czekoladowo–kawowym profilem i przestaje być „szarpana”,
• tekstura staje się pełniejsza, bardziej aksamitna,
• nagazowanie robi się kremowe i „stoutowe”, bez agresywnych bąbli,
• piana staje się stabilniejsza, gęstsza i bardziej „deserowa”,
• ogólny odbiór piwa przechodzi z „bardzo dobre” w stronę „wow, to jest poważny stout”.

---

Drobne korekty receptury (na kolejne warki)

Zbyt wodnisty, mało pełny stout?

• zwiększ DME do 680–700 g,
• możesz lekko skrócić etap 20°C (wyższe FG).

Za mocna goryczka?

• zejdź z ekstraktem chmielowym do 6–8 ml,
• nie wydłużaj nadmiernie czasu w 19–20°C.

Słaba piana, szybko opada?

• sprawdź szkło (bez nabłyszczaczy i resztek tłuszczu),
• nie przesadzaj z tłustymi dodatkami (np. kakao),
• trzymaj się raczej 8–10 PSI zamiast bardzo wysokich wartości.

---

Eksperymenty smakowe

Bourbon Stout

Kiedy dodawać?
Najlepiej po zakończeniu fermentacji i cold crashu – przy 2–5°C.

Dawki na 3,7 litra:

• delikatnie: 20–30 ml bourbona (40%),
• wyraźniej: 35–50 ml,
• mocno bourbonowo: do 75 ml (ostrożnie – może wpływać na pianę).

Przybliżony wpływ na ABV:

• 10 ml bourbona 40% → ok. +0,11% ABV na 3,7 litry,
• 50 ml bourbona → ok. +0,5% ABV.

Jak dodać:

• schłódź piwo do 2–5°C,
• powoli upuść ciśnienie, uchyl pokrywę,
• wlej odmierzoną ilość bourbona (z jałowej miarki / strzykawki),
• zamknij keg, delikatnie zakołysz,
• odczekaj 24–48 h, spróbuj; w razie potrzeby dodawaj dalej po 5–10 ml.

„Bourbon barrel” bez beczki – dębina + bourbon

• płatki / kostki dębowe (medium toast): 1–2 g / litr, czyli 4–7 g na 3,7 litry,
• zalej bourbonem na 3–7 dni,
• odcedź, dodaj do piwa samą nalewkę,
• próby rób codziennie – łatwo przesadzić z dębnością i taninami.

Profil: wanilia, kokos, delikatny dąb.

Waniliowo–czekoladowy Stout – tinctury

Tinctura (nalewka smakowa): składnik + alkohol 40–50%.

Wanilia

• 1 laska / 100 ml alkoholu,
• 3–7 dni maceracji, mieszaj raz dziennie,
• przefiltruj przez filtr do kawy.

Kakao (nibsy)

• 10–20 g nibs / 100 ml alkoholu,
• 2–7 dni maceracji, próbuj codziennie,
• opcjonalnie lekkie podprażenie nibs (5–10 min / 150°C) przed zalaniem.

Dawki na 3,7 litra:

• Wanilia (tinctura):
  • delikatnie: 5–7 ml,
  • średnio: 8–12 ml,
  • wyraźnie: 13–16 ml.
• Kakao (tinctura):
  • delikatnie: 5–8 ml,
  • średnio: 9–12 ml,
  • wyraźnie: 13–15 ml (ostrożnie – taniny).

Jak dodawać:

• schłódź piwo do 2–5°C, upuść lekko ciśnienie,
• dodawaj porcjami po 2–3 ml,
• zamknij keg, delikatnie zakołysz,
• odczekaj 30–60 min, spróbuj,
• stopniowo dochodź do docelowego profilu.

Cold brew / kawa

• dodaj 10–20 ml świeżego cold brew na 3,7 litra dla delikatnej nuty,
• do 40 ml dla wyraźniejszego efektu,
• najlepiej po fermentacji, w czasie leżakowania w chłodzie,
• dodawaj porcjami, próbując po każdej dawce.

---

Ważna uwaga technologiczna

Proces fermentacji jest procesem biologicznym, a jego przebieg i finalny efekt zależą przede wszystkim od aktywności i kondycji drożdży. Z tego względu czas fermentacji, stopień odfermentowania oraz profil sensoryczny gotowego piwa mogą w naturalny sposób różnić się od założeń receptury. Jest to normalne i pożądane zjawisko w fermentacji – nawet przy identycznych nastawach technicznych.

Powyższy przepis zakłada, że drożdże pracują zgodnie z oczekiwaniami i że fermentacja przebiega w typowym tempie dla tego stylu oraz tych parametrów. Jeśli chcesz mieć pełną kontrolę nad procesem, rekomendowane jest użycie aerometru pływającego (np. iSpindel – elektroniczny aerometr pływający Wi-Fi z czujnikiem temperatury) umieszczonego bezpośrednio w kegu, tak aby móc monitorować postęp fermentacji online. Dzięki temu możesz na bieżąco obserwować rzeczywisty spadek gęstości i reagować na ewentualne odchylenia (np. spowolnienie, zatrzymanie fermentacji lub nietypową dynamikę) zamiast opierać się wyłącznie na czasie z harmonogramu.

Kluczowe jest systematyczne zapisywanie parametrów nastawu. Notuj datę, użyte surowce i ich ilości, gęstość początkową i końcową (SG/°Brix), temperatury, czasy etapów, ciśnienie (jeśli dotyczy), szczep drożdży, korekty pH oraz wszystkie dodatki i moment ich dodania. To jedyny sposób, aby później wiernie odtworzyć ten sam napój lub świadomie go zmodyfikować. Bez notatek po czasie nie wiadomo, co dokładnie zostało zrobione — i zamiast rozwijać recepturę, zaczyna się od zera. W praktyce prawdziwego piwowara poznaje się po zapiskach z kolejnych fermentacji: tylko w ten sposób rosną kompetencje i buduje się świadome, powtarzalne doświadczenie.

🍺 Smacznego i udanych fermentacji w iGulu

Niech każda partia będzie czysta, aromatyczna i dokładnie taka, jaką zaplanowałeś – od pierwszego nastawu po ostatni łyk.