Opis stylu
Nordic SATI to interpretacja tradycyjnych norweskich piw typu farmhouse ale, przygotowywanych historycznie na bazie słodu jęczmiennego, lokalnych dodatków roślinnych – w szczególności jałowca – oraz drożdży górnej fermentacji tolerujących wysokie temperatury fermentacji.
Charakter piwa:
- brak chmielu i goryczki,
- wyraźny, naturalny aromat jałowca,
- zbożowa baza,
- naturalna mętność,
- wysoka pijalność,
- profil fermentacyjny jako element stylu, a nie wada.
Wątek historyczny – „piwo wikingów” (Norwegia)
Gdy mówi się potocznie o „piwie wikingów”, najbliższym sensownym punktem odniesienia są właśnie nordyckie piwa farmhouse z obszaru Norwegii i szerzej Skandynawii: proste surowcowo, warzone lokalnie, często bez chmielu, z dodatkami roślinnymi typowymi dla regionu i fermentowane ciepło drożdżami górnej fermentacji.
W epoce wikińskiej (w uproszczeniu VIII–XI wiek) nie istniały ustandaryzowane style piwa w dzisiejszym rozumieniu. Dominowały natomiast napoje fermentowane „z tego, co było”, przygotowywane na potrzeby codziennego spożycia oraz uroczystości wspólnotowych i sezonowych. W tym kontekście jałowiec, jęczmień i szybka, ciepła fermentacja są elementami, które naturalnie korespondują z tym, jak mogły smakować i wyglądać najprostsze piwa północy.
Nordic SATI nie jest próbą „muzealnej rekonstrukcji 1:1”, tylko współczesnym, kontrolowanym i powtarzalnym sposobem na uzyskanie profilu zbliżonego do nordyckiej tradycji: zbożowego, ziołowego, świeżego, niskogoryczkowego i pijalnego, w którym jałowiec pełni rolę czytelnego znaku rozpoznawczego.
Rys historyczny
W Norwegii piwa farmhouse warzono na potrzeby świąt, spotkań wspólnotowych i rytuałów sezonowych. Nie istniał jeden obowiązujący przepis – kolor i treściwość zależały od dostępnego słodu oraz stopnia jego wysuszenia.
Wariant jasny odpowiada piwom codziennym i letnim.
Wariant z dodatkiem ciemnego ekstraktu nawiązuje do wersji świątecznych i zimowych.
Informacja kluczowa – tryb pracy
⚠️ Ważna informacja technologiczna
Ten przepis wymaga aktywnego trybu Master Mode w urządzeniu iGulu.
Harmonogram fermentacji opisany poniżej nie jest dostępny w trybie automatycznym (RFID) i musi zostać ustawiony ręcznie.
Surowce (wspólne dla obu wariantów)
Fermentowalne – baza
- Suchy ekstrakt słodowy SuperJasny – 650 g
Dodatki roślinne
- Suszone owoce jałowca – 6 g
(lekko rozgniecione, bez gotowania)
Drożdże
- Drożdże iGulu O3
Woda
- do objętości końcowej 3,7 litra
Warianty receptury – różnice w składzie
Wariant A – Nordic SATI Jasny
- SuperJasny DME: 650 g
- SuperCiemny DME: 0 g
Profil:
- jasne złoto,
- bardzo czysta zbożowość,
- jałowiec na pierwszym planie,
- wysoka pijalność.
Wariant B – Nordic SATI Głębszy
- SuperJasny DME: 650 g
- SuperCiemny DME: 100 g
Profil:
- bursztynowy,
- delikatna chlebowość,
- pełniejsze body,
- jałowiec bardziej osadzony w bazie słodowej.
Parametry nastawu
Wariant A – Jasny
- OG: 11,5 °Brix / 1,046 SG
- FG: 3,0 °Brix / 1,010 SG
- ABV: ok. 4,8%
Wariant B – Z ciemnym DME
- OG: 12,8 °Brix / 1,052 SG
- FG: 3,4 °Brix / 1,013 SG
- ABV: ok. 5,3%
IBU: 0
Mętność: naturalna, stylowa
Rodzaj wody
Rekomendowana:
- woda źródlana lub niskozmineralizowana,
- mineralizacja 100–300 mg/l,
- brak chloru.
Unikać:
- wód wysoko mineralizowanych,
- wód leczniczych,
- wód gazowanych,
- wody destylowanej.
pH brzeczki
- Docelowe pH: 5,4
- Pomiar po rozpuszczeniu ekstraktów.
Korekta:
- pH > 5,8 → kwasek cytrynowy (0,3 g, stopniowo),
- pH < 5,1 → CaCO₃ (bardzo mała ilość).
Temperatura brzeczki przed zadaniem drożdży
- Docelowa temperatura: 26 °C
💡 Ważna uwaga praktyczna
Końcowa regulacja temperatury brzeczki (schłodzenie lub podgrzanie) może zostać wykonana bezpośrednio w urządzeniu iGulu, po umieszczeniu kega w komorze i przed zadaniem drożdży.
Drożdże – rehydratacja (opcja rekomendowana)
Procedura rehydratacji drożdży iGulu O3
- Zagotuj wodę i ostudź ją do 28 °C.
- Odmierz 60 ml wody.
- Wsyp drożdże na powierzchnię wody, nie mieszaj przez 15 minut.
- Po 15 minutach delikatnie zamieszaj.
- Wyrównaj temperaturę do temperatury brzeczki (różnica ≤ 5 °C).
- Całość dodaj do kega maksymalnie 30 minut od rozpoczęcia rehydratacji.
Drożdże można również wsypać bezpośrednio do brzeczki – rehydratacja zwiększa jednak pewność i powtarzalność startu.
Przygotowanie nastawu – krok po kroku
- Wlej do kega 3,0 litry wody.
- Rozpuść:
- 650 g SuperJasny DME,
- oraz opcjonalnie 100 g SuperCiemny DME (wariant B).
Rekomendacja: rozpuścić ekstrakty w osobnym naczyniu w ciepłej (nie wrzącej) wodzie.
- Dodaj 6 g rozgniecionych owoców jałowca.
- Uzupełnij wodą do 3,7 litra.
- Sprawdź i skoryguj pH.
- Ustaw temperaturę brzeczki w iGulu na 26 °C (jeśli brzeczka wymaga schłodzenia lub podgrzania, wykonaj to w urządzeniu).
- Dodaj drożdże (rehydratowane lub suche).
- Zamknij keg.
Fermentacja – schemat techniczny
Fermentacja bezciśnieniowa w zamkniętym kegu
Fermentacja odbywa się:
- w zamkniętym kegu,
- z zablokowanym zaworem ciśnieniowym w pokrywie,
- bez dopuszczania tlenu,
- z możliwością swobodnego odprowadzania CO₂.
Harmonogram fermentacji
Etap 1 – Start fermentacji
- 2 dni
- 25 °C
- Bezciśnieniowo
Etap 2 – Fermentacja główna
- 4 dni
- 28 °C
- Bezciśnieniowo
Etap 3 – Stabilizacja
- 2 dni
- 22 °C
- Bezciśnieniowo
Odczyt, cedzenie i przejście na pracę ciśnieniową
Po zakończeniu fermentacji:
- Otwórz keg.
- Odcedź napój od jałowca i osadu do czystego kega.
- Zamknij keg docelowy.
- Zamknij zawór ciśnieniowy w pokrywie – przejście na normalną pracę.
Cold crash i lekkie nagazowanie
Etap 4 – Cold crash + kontrola CO₂
- 2 dni
- 2 °C
- Ciśnienie: 8 PSI
Efekt:
- stabilizacja,
- lekkie, miękkie nagazowanie,
- gotowość do serwowania bez dodatkowych operacji.
Parametry serwowania
- Temperatura serwowania: 7 °C
- Ciśnienie serwowania: 8 PSI
Opcje eksperymentowania (oba warianty)
1. Jałowiec
- 4 g → delikatny, codzienny profil
- 8 g → bardziej rytualny, żywiczny charakter
2. Temperatura fermentacji
- Etap 2 ustawiony na 26 °C → czystszy profil
- Etap 2 ustawiony na 30 °C → więcej estrów farmhouse
3. Porównanie wariantów
- Nastaw oba warianty równolegle,
- identyczny harmonogram,
- różnice sensoryczne są bardzo czytelne i edukacyjne.
Nordic SATI — food pairing
Nordic SATI (tradycyjne norweskie piwo typu farmhouse, inspirowane stylem sahti) to napój treściwy, zbożowy i rustykalny, często z wyraźną słodowością, nutami chleba, miodu i ziół, niską do umiarkowanej goryczką oraz charakterystycznym, „surowym” profilem fermentacyjnym. To piwo o charakterze posiłkowym i wiejskim, stworzone do towarzyszenia sycącym, prostym potrawom kuchni północnej.
- Mięsa pieczone i duszone: jagnięcina, baranina, wieprzowina, dziczyzna, pieczony schab — pełne ciało i słodowość piwa dobrze znoszą tłustość i intensywność mięsa.
- Ryby i produkty morskie: łosoś (pieczony, wędzony na zimno), pstrąg, dorsz, śledź — zbożowy profil SATI naturalnie łączy się z kuchnią skandynawską.
- Dania mączne i zbożowe: chleby żytnie, placki, kasze, kluski — podkreślają pierwotny, chlebowy charakter piwa.
- Sery: sery kozie i owcze, brunost, sery dojrzewające — słodko-słony kontrast dobrze współgra z farmhouse’owym profilem.
- Kuchnia rustykalna: ziemniaki, warzywa korzeniowe, kapusta, grzyby — piwo wzmacnia nuty ziemiste i naturalną słodycz warzyw.
- Unikaj: bardzo ostrych przypraw, nowoczesnych sosów BBQ i cytrusowych akcentów, które nie pasują do surowego, historycznego charakteru stylu.
Nordic SATI najlepiej sprawdza się przy długim stole, w chłodniejszym klimacie, jako piwo wspólnotowe — sycące, autentyczne i głęboko zakorzenione w tradycji północy.
Ważna uwaga technologiczna
Proces fermentacji jest procesem biologicznym, a jego przebieg i finalny efekt zależą przede wszystkim od aktywności i kondycji drożdży. Z tego względu czas fermentacji, stopień odfermentowania oraz profil sensoryczny gotowego piwa mogą w naturalny sposób różnić się od założeń receptury. Jest to normalne i pożądane zjawisko w fermentacji – nawet przy identycznych nastawach technicznych.
Jeśli chcesz mieć pełną kontrolę nad procesem, rekomendowane jest użycie aerometru pływającego (np. iSpindel – elektroniczny aerometr pływający Wi-Fi z czujnikiem temperatury) umieszczonego bezpośrednio w kegu, tak aby móc monitorować postęp fermentacji online. Dzięki temu możesz na bieżąco obserwować rzeczywisty spadek gęstości i reagować na ewentualne odchylenia zamiast opierać się wyłącznie na czasie z harmonogramu.
Dodatkowo kluczowe jest systematyczne zapisywanie parametrów nastawu. Notuj datę, użyte surowce i ich ilości, gęstość początkową i końcową (SG oraz °Brix), temperatury, czasy etapów, ciśnienie (jeśli dotyczy), szczep drożdży, korekty pH oraz wszystkie dodatki i moment ich dodania. To jedyny sposób, aby później wiernie odtworzyć ten sam napój lub świadomie go zmodyfikować. Bez notatek po czasie nie wiadomo, co dokładnie zostało zrobione — i zamiast rozwijać recepturę, zaczyna się od zera.
Informacja dla zainteresowanych surowcami
Jeżeli jesteś zainteresowany przygotowaniem tego przepisu w praktyce, zapraszamy do bezpośredniego kontaktu w celu zakupu surowców potrzebnych do jego wykonania. Oferujemy kompletne zestawy składników oraz możliwość doboru poszczególnych elementów receptury (ekstrakty słodowe, drożdże, dodatki roślinne) zgodnie z opisanym wariantem. Kontakt umożliwia również dopasowanie surowców do indywidualnych preferencji oraz uzyskanie wsparcia technicznego przy pierwszym nastawie.
Kontakt: igulu@igulu.com.pl
